طاعتك . يعنى : اى بار خدايا ، نمىگويم آنچه از روى غرور و اعتماد بر جوانى ، سليمان بن عبد الملك گفته بود ، و گفتهء وى آن بود كه من پادشاه جوانم ؛ و ليكن من مىگويم و از روى تضرّع و ابتهال از حضرت ذو الجلال عمر دراز مىجويم كه در طاعت و عبادت الهى صرف مىنموده باشم . مقارن اين سخن ، آواز شخصى را شنيد كه با ديگرى مىگفت : مدّت ميان ما و تو دو ماه و پنج روز مانده است . ابو العباس از شنيدن اين كلمه بسيار متأثر شد و اين را تفأّل و تطيّر گرفته كلمهء « حسبى اللّه » بر زبان راند . اتّفاقا ، بعد از دو ماه از آن سخن تب كرد « 1 » و بعد از پنج روز وفات يافت . از اينجا معلوم شد كه تطيّر و تفأّل را اثرى تمام هست و لهذا حضرت رسالت پناهى فرمود : تفأّل بالخير تنله « 2 » . يعنى : تفأل به خوبى كن تا به آن برسى . نام او عبد اللّه و كنيتش ابو العباس و لقبش سفّاح ؛ به واسطهء آنكه بعد از خونريزى بسيار ، خلافت به او رسيد . سفّاح صورت و سيرت زيبا داشت و در ايّام خلافت رايت عدالت برافراشت . در اوايل خلافت او يكى از اعيان دولتش عريضه‌اى نوشته از وى استفسار رنگ لباس و رنگ علم نمود كه كدام را اختيار نمايد . سفّاح در جواب نوشت : « نظام ملك به عدالت و قوام او به سياست و نگاهداشت قدر مردم است . امّا الوان رنگ زرد و سرخ مناسب كودكان ، رنگ سفيد لايق آزادان ، رنگ سبز جامهء رحمت و رنگ سياه لباس هيبت . جامه چنان مىبايد كه زبان خلايق به ستايش او گردان باشد و در خزانهء هيچ صاحبدولتى مثل آن نباشد . تار « 3 » آن جامه بايد كه بردبارى باشد و پودش نيكوكارى . » « 4 » در مروج الذّهب آورده كه عادت ابو العباس آن بود كه در وقت طعام خوردن كمال انبساط داشتى ، چنانچه مقرّبان او مهمّات خود را در آن محل به عرض او مىرساندند و مدّعيات خود حاصل مىكردند . او مطربان را بىصله و خلعت رخصت نمىداد و مىگفت : چون سرور ما به واسطهء ايشان معجّل شد نمىخواهم كه مكافات آن مؤجّل باشد . و از سخنان اوست كه : چگونه رواست كه ملك دنيا ما را بود و دوستان ما از ما بىبهره باشند ؟ و نيز از سخنان اوست : ارزل خلق آن است كه بخل را كفايت شمرد و بردبارى را مذلّت و خوارى پندارد . آورده‌اند كه شخصى طومارى تقرير يكى از خواص سفّاح نوشته به عرض او رسانيده سفّاح بعد از مطالعهء آن بر پشت آن نوشت كه : « نزديكى به ما مجوى به واسطهء امرى كه تو را از حقّ ، سبحانه و تعالى ، دور سازد . پاداش نيكى نيابد آن كس كه اوامر الهى را خلاف كند . »

--> ( 1 ) . سفّاح پس از پنج سال حكومت به آبله دچار شد و در اقامتگاه خود در هاشميّه درگذشت ؛ - تاريخ پزشكى ايران ، ص 92 . ( 2 ) . ش : تفأّلوا بالخير تجدوه . ( 3 ) . متن : « اهل » . - و . ( 4 ) . ش : و پوزش از نيكوكارى .