مرو بود . و پدر ابو مسلم ، مسلم نام داشت . و بعضى گفته‌اند كه نام او عثمان بود . « 1 » و در روضة الصفا مسطور است كه در ايّامى كه ابو مسلم از قبل ابراهيم امام در خراسان به دعوت عباسيّه مشغول بود خوابى ديد كه معبّران او را چنين تعبير كرده بودند كه حكومت خراسان به وى انتقال خواهد يافت . چون ابو مسلم در اوايل سال كه به نيشابور رسيد در كاروانسرايى فرود آمده خود به مهمّى بيرون رفت ، جمعى از اوباش دم اسب او را بريدند . چون به منزل بازگشته بر آن حال اطّلاع يافت ، پرسيد : اين محلّه چه نام دارد ؟ گفتند : بوياباد . گفت : اگر من اين محلّه را گنده‌آباد نسازم نام من ابو مسلم نباشد . آخر الامر در زمان حكومت آن محلّه را ويران كرده مزبلهء مردم ساخت . و نيز آورده‌اند كه روزى ابو مسلم به در خانهء وفادوستان ، كه يكى از اعيان دهاقين خراسان بود ، رسيد . يكى از ملازمان او را گفت : برو و صاحب خود را بگوى كه پياده‌اى آمده از تو شمشيرى و هزار دينار التماس دارد . ملازمان صورت حال را به خواجهء خود گفت . وفادوستان با منكوحه‌اى كه به كمال عقل و فطانت آراسته بود مشورت كرد . آن عورت گفت : تا اين مرد از جانبى قوى مستظهر نيست بر چنين جرأت اقدام ننمايد ، و حال آنكه من در اين شبها چنين به خواب ديدم كه خشتهاى درست از آسمان به زمين مىآمد و شكسته‌ها به آسمان مىرفت . تعبير اين آن است كه اشراف را تنزّل و زيردستان را رفعتى حاصل شود . پس وفادوستان مسئول ابو مسلم را به انجاح مقرون ساخت . و چون ابو مسلم حاكم خراسان شد ، وفادوستان را به انواع تربيت مخصوص گردانيد . ابو مسلم مردى ميانه بالا ، گندمگون ، خوش منظر ، شيرين كلام ، فراخ چشم ، و پهن پيشانى بود و به لغت عربى و فارسى سخن گفتى و در فصاحت و بلاغت سرآمد اهل روزگار بود . امّا پيوسته گره پيشانى داشتى و با كسى مزاح نكردى . در تاريخ حافظ ابرو مسطور است كه [ 162 ب ] ابو مسلم از كثرت اموال خرّم نشدى و از امور هايله ملول نگشتى ، و مجرمان را به غير شمشير نپرسيدى ، و همنشينان و مقرّبان خود را به اندك جريمه مىكشت و رحم اصلا پيرامون دامن او نمىگشت ، بنابراين در ايام جوانى كشته

--> ( 1 ) . روايات گونه‌گونى در خصوص نام و نسب ابو مسلم ذكر شده است . نام اصلى او كه در يك سكّه هم آمده است عبد الرحمن بن مسلم است ، امّا بعضى گفته‌اند كه اين نام را ابراهيم امام بر وى نهاده و نام اصلىاش ابراهيم بن عثمان بوده است . اين نام ايرانى را نيز برايش ذكر كرده‌اند : بهزادان پسر ونداد هرمزد ؛ - پيشين ، ص 44 . طبرى مىگويد ابو مسلم از خطرنيه ، نزديك كوفه ، است . و اين همان محلّى است كه مختار از آن خاسته است ؛ - تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 196 . اشپولر معتقد است كه ابو مسلم ايرانى - و ظاهرا اصفهانى - بوده و در كوفه در سلك پيروان نهضت عباسى قرار گرفته ؛ تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ، ص 64 . و نيز براى آگاهى از شرح حال وى ؛ - وفيات الاعيان ، شرح حال شمارهء 345 .