ذكر وقايع سال هشتاد و چهارم از رحلت پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله در اين سال قتيبه به غزاى چاچ و فرغانه رفت . چون به حدود سغد رسيد موازى بيست هزار مرد را به جانب چاچ فرستاد و خود عزيمت فرغانه نمود تا به خجند رسيد كه مردمان فرغانه با جمعيّت به حرب پيش آمدند و از اين جانب نيز مسلمانان صفوف سپاه تعبيه نموده به كارزار درآمدند . بعد از كارزار بسيار اهل فرغانه روى به گريز نهاده به شهر كاشان « 1 » كه دار الملك ولايت فرغانه است متحصّن گشتند و مدتى مديد جنگ مىكردند . آخر الامر آن بيست هزار مرد كه قتيبه به جانب چاچ فرستاده بود فتح چاچ كرده با غنايم بسيار پيش قتيبه آمدند . چون اين خبر به گوش اهل كاشان فرغانه رسيد هراسى عظيم بر ايشان غالب گشت و مسلمانان از اطراف و جوانب شهر درآمده در يك لحظه به شهر اندر آمده اكثر سپاه را به قتل رسانيدند و با اسير و غنيمت بسيار به جانب مرو مراجعت نمودند . و مخفى نماند كه گريختن يزيد بن مهلّب از بند حجّاج به روايت روضة الصفا از جملهء وقايع سال هشتادم از رحلت خير البشر بود « 2 » - چنانچه سابقا مذكور شد - امّا در تاريخ طبرى و بعضى ديگر از تواريخ چنين آورده كه يزيد بن مهلّب با برادرانش در سال هشتاد و چهارم از رحلت خير البشر از زندان حجّاج بگريختند . و كيفيّت گريختن [ را ] چنين آورده كه چون در سال هشتاد و چهارم به حجاج خبر آوردند كه كردان بيرون آمدند و در زمين فارس بسيار بيداد مىكنند ، بنابراين حجّاج به عزم دفع ايشان بيرون آمده در موضع سغاباد « 3 » فرود آمد و لشكر را

--> ( 1 ) . شهرى در ماوراء النهر ؛ - معجم البلدان . - و . ( 2 ) . ابن اثير نيز آن را جزء وقايع سال نود هجرى آورده است . ( 3 ) . سغاباد : از شهرهاى اهواز به صورت رسقباذ و قباد نيز آمده است .