قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

396

تاريخ الفي ( فارسى )

فرمود : روى به جنگ احزاب شياطين و اعداى سيّد المرسلين آريد . بخدايى كه جان پسر ابو طالب در قبضهء قدرت اوست كه به كرّات و مرّات قرآن خواندم و در معانى آيات و مبانى محكمات و متشابهات تأمّل و تدبّر نمودم ، چنين يافتم كه ترك جنگ با اين جماعت فساق ، عياذ باللّه ، موجب كفر است ، و كفر كارى عظيم است ، بر آن تن در نتوان داد . پس ناچار محاربهء اين مفسدان شرير بايد نمود . اين بگفت و فرمود اسب رسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، را بيارند . پس قنبر مركب آن حضرت را بياورد و امير المؤمنين سوار شد و بعد از تكبير فرمود : سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ ، وَ إِنَّا إِلى رَبِّنا لَمُنْقَلِبُونَ . « 1 » يعنى : پاكى مر خدا را جلّ جلاله كه مسخّر و منقاد گردانيد از براى ما اين مركب را ، حال آنكه نبوديم ما در قوّت و قدرت با وى برابر ، و بدرستى كه ما به سوى پروردگار خود بازخواهيم گشت . « 2 » و در پيش امير المؤمنين حرّ بن سهم ربعىّ « 3 » مىرفت و رجزى مىخواند كه خلاصهء معنى آن اينكه : « اى اسب روان شو به قصد اهل شام و مخالفان امام و قطع صحارى و اعلام كن كه اميدوارم كه در اين وقت با جماعتى از عاصيان بنى اميّه ملاقى گرديم و با خرد و بزرگ آن قوم جنگ كنيم و تا سرهاى ايشان از تن جدا نكنيم آرام نگيريم . » بعد از آن حضرت امير المؤمنين على فرمود « اللّهمّ إنّى أعوذ بك من و عناء السّفر . . . » إلى آخره . يعنى اى بارخدايا پناه مىجويم به تو از شدّت و محنت اين سفر و به بدى بازگشتن در اهل و مال . « 4 » پس از نخيله روان شد « 5 » و حسن و حسين و محمّد بن حنفيّه و محمّد بن ابى بكر و ساير لشكر در ملازمت آن حضرت روان شدند . چون از پل فرات گذشتند و به مسجد ابو سبن رسيدند ، آن حضرت فرود آمد و دو ركعت نماز گزارد . « 6 » چون به دير ابو موسى « 7 » - كه به دو فرسنگى كوفه است - رسيد نماز پيشين ادا نمود و بعد از نماز به اين تسبيح ستايش پروردگار خود نمود كه : سبحان من يولج اللّيل فى النّهار و يولج النّهار فى اللّيل . يعنى : پاكى مر خداى راست جلّ جلاله كه در مىآرد شب را در روز و روز را در شب . پس منادى فرمود كه هركس در اين سفر با ما موافقت نخواهد كرد و به وداع آمده نماز

--> ( 1 ) . زخرف ، 13 و 14 . ( 2 ) . على ( ع ) قبل از ايراد اين دعا ، خطبه‌اى در لشكرگاه خويش واقع در نخيله ايراد فرمود ؛ - پيكار صفين ، ص 184 . ( 3 ) . هر سه نسخه : حرب بن التهم التميمى . به قياس با پيكار صفّين ( ص 186 ) تصحيح شد . ( 4 ) . متن كامل دعاى على ( ع ) در پيكار صفّين ( ص 185 ) آمده است . ( 5 ) . تاريخ حركت على ( ع ) از نخيله به سوى صفّين چهارشنبه پنجم شوّال سال سى و شش هجرى بود . ( 6 ) . على ( ع ) نماز را در اين محلّ به صورت قصر گزارده است . ( 7 ) . مشخّصات اين محلّ در معجم البلدان نيامده است .