قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

306

تاريخ الفي ( فارسى )

محمّد بن ابى بكر و عمّار ياسر هردو به اشتر ملحق شدند . مردى از اصحاب جمل آواز داد كه : شما كيستيد ؟ گفتند : فلانانيم . و نامهاى خويش را بگفتند و مبارز خواستند . عمرو بن يثربى الضبّى بيرون آمد . ياسر بر او حمله كرد و او را بكشت . كعب بن سور الأزدى خواست كه بر عمّار حمله كند . غلامى ازدى بر او سبقت گرفت و روى به عمّار آورد . عمّار خواست كه بر او حمله كند . ابو زينب الأزدى بر عمّار سبقت گرفت و آن غلام را بكشت و بازگشت و پيش امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، آمد . بعد از آن از اصحاب جمل عمرو بن يثربى « 1 » بيرون آمد و در ميان صف - چنان كه به شتر [ عايشه ] نزديك بود - بايستاد و مبارز خواست . [ علباء بن ] هيثم السّدوسى از اصحاب امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، بيرون آمد . عمرو بن يثربى بر او حمله كرد و او را بكشت و مبارز خواست . پس زيد « 2 » بن صوحان العبدى از صف بيرون آمد . عمرو او را نيز بكشت و مبارز خواست . چون شجاعت و دستبرد او بديدند ، كس مبارزت او اختيار نمىكرد . پس عمرو در ميدان ساعتى خوب جولان كرد و خويشتن را ثنا و مدح گفت . عاقبة الامر عمّار ياسر از صف اسب جهانيد و گفت : تا كى لاف بيهوده زنى . ساعتى بايست تا نبرد مردان بينى . عمرو شمشير بكشيد و عمّار هم شمشير بكشيد و روى به دو آورد . ميان ايشان زمانى ممتد كوشش شد . آخر الامر عمار شمشيرى بزد و از اسبش بينداخت و فرود آمد و پاى او بگرفت به پيش امير المؤمنين بياورد . امير المؤمنين فرمود : گردن او بزنيد . عمرو گفت : مرا بگذار تا جانب تو با ايشان جنگ كنم . امير فرمود : اى دشمن خداى ، چگونه تو را توانم گذاشت ؟ تو همين ساعت دو مبارز از اصحاب من كه در شجاعت و مردانگى مشهور بودند بكشتى . عمرو گفت : اى امير المؤمنين با تو كلمه‌اى دارم . نزديك آى تا در گوش تو بگويم كه سرّيست از جمله اسرار كه ترا در آن منافع بسيار باشد . امير فرمود كه : تو مردى متمرّدى و مصطفى ، صلّى اللّه عليه و آله ، مرا به احتراز از متمرّدان وصيّت فرموده . عمرو گفت : به خدا كه اگر پيشتر مىآمدى گوش يا بينى تو مىكندمى . امير المؤمنين از او تعجّب نمود و بدست خود او را گردن زد . « 3 »

--> ( 1 ) . در خصوص چگونگى جنگ كردن عمرو بن يثربى - كه در اينجا به دو گونه ذكر شده - أخبار الطوال ، ص 186 ؛ تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 2445 ؛ شرح نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 127 ؛ جمل ، ص 184 . ( 2 ) . هرسه نسخه : عبد اللّه . عمرو بن يثربى قبل از كشتن ابن صوحان ، هند بن عمرو جملى را نيز كشته بود ؛ - همين كتاب ، پابرگ بعدى . ( 3 ) . عمرو بن يثربى تنها اسيرى بود كه على ( ع ) به دست خود بكشت . وى از سران بنى ضبّه به روزگار جاهلى بود و سپس اسلام آورد . عمرو پيش از كشته شدن گفت :