( الغ بيگ ) گذاشته جلوس اكبر را سرآغاز برگرفتند و سال و ماه شمسى حقيقى شد و كبيسه از ميان برافتاد و نام ماه و روز فارسى به حال خود ماند . » « 1 » احمد تتوى ملّا احمد بن قاضى نصر اللّه ديبلى تتوى ( - تهته ، تهتوى ، تهتهوى سندى ، تهتهوى قاضىزاده ) در سال 956 ه . ق . در يك خانوادهء علمى حنفى مذهب در شهر تتّه ، واقع در دامنهء كوه مك لى در شش ميلى رود سند و نزديك بندر كراچى ، متولد شد . شهر تتّه يا تهته از ديرباز از مراكز عمدهء فرهنگ اسلام و زبان فارسى در شبه‌قاره و مجمع علما و عرفاى مشهور بوده است ؛ و در اين شهر بود كه شالودهء زندگى نويسندهء اصلى اين كتاب گرانسنگ استوارى گرفت . پدر ملّا احمد ، نصر اللّه فاروقى ، قاضى القضاة حنفى مذهب شهر تته بود و ملّا احمد علوم اسلامى و فقه و حديث را از پدرش و علماى حنفى آن سامان فراگرفت و متصدى تدريس و فتوى و مقام قاضى القضاة مذهب حنفى در اين شهر شد . علت شيعه شدن او را به اختلاف نقل نموده‌اند . بعضى از محقّقان مىگويند كه يك جهانگرد شيعى عراقى به نام شيخ صالح يا ميرزا حسن در جوار منزل وى منزل كرده همسايهء او مىشود و با بيان مكارم خاندان عصمت و طهارت ( ع ) وى را به تشيع دعوت مىكند ، و گفتارش تأثير عميقى بر قلب وى كرده وجدان او را برمىانگيزاند . جمعى ديگر از مورّخان مىگويند كه گرويدن او به تشيّع بر اثر خوابى بوده كه در آن ، حضرت امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب ( ع ) توجّه او را به آيهء مباركهء « إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا » جلب مىكند . و بعضى گفته‌اند هردو حادثه همزمان با يكديگر بوده است . « 2 » وى پس از شيعه شدن ، در بيست و دو سالگى از هندوستان به قصد تحصيل حكمت و طبّ به ايران آمد و وارد شهر مشهد گرديد و از محضر علماى آن سامان بهره‌مند شد . سپس از آنجا به شيراز و يزد رفت و با علماى آنجا نيز ملاقات كرد و از مولانا افضل قائنى و حكيم ميرزا جان و كمال الدين حسين طبيب ( وفات 974 ه . ق . ) علوم تفسير و فقه و حديث و فلسفه و هيئت و طبّ را فراگرفت . سپس به قزوين رفت و به مدرسهء فلسفى اين شهر درآمد و از اكابر علماى حوزه بهره‌مند گشت ؛ و به دربار صفوى راه يافت و مورد توجّه شاه طهماسب صفوى قرار گرفت ؛ و بعد آهنگ حجّ كرد و در كربلا و نجف از علماى شيعه بهره‌مند گرديد و مجدّدا به موطن خويش هندوستان بازگشت .

--> ( 1 ) . شاهنواز خان ، پيشين ، ص 100 - 105 . ( 2 ) . دايرة المعارف تشيع ، ج 4 ، ص 102 ، مدخل تتوى .