عثمان را در حال حياتش ميان مهاجر و انصار ذليل گذاشتند تا كشته شد ، و امروز در ميان اخلاط و اوباش اظهار خون او مىكنند . شما قريش را بگذاريد ، اگر ظفر يابند شما را نخواهند كشت و اگر ظفر جانب اهل بصره باشد خود برادران شمااند . لاجرم بنو سعد با آواز لشكر بيرون رفتند . روز ديگر باز ميان اصحاب و عايشه و اهل بصره قتال درگرفت . چون نصف النهار شد عايشه گفت : ترك قتال كنيد كه مقصود ما اصلاح بود نه محاربه . عثمان بن حنيف گفت : اى مادر مؤمنان ، طلحه و زبير تو را از براى مقاتله آوردند و تو نيز مىدانى كه ايشان با على بيعت نمودند و حاليا نقض عهد نموده شيخ طايفهء باغيه‌اند . عايشه گفت : ايشان مىگويند مبايعهء ما بطريق اكراه بود . ابن حنيف گفت : به خدا كه دروغ مىگويند . اين در حضور اهل مدينه بوده است . عايشه گفت : به اهل مدينه كس فرستم تا خبر بيارد . اگر ايشان صادق باشند فبها ، و الّا باز گرديم . ابن حنيف رضا داد . پس كعب بن سور را ، كه از فقهاى بصره بود « 1 » و در ايّام فاروق در كوفه منصب قضا داشت ، به مدينه فرستادند . عايشه كتابى به اهل مدينه فرستاد ، و تا آمدن او ترك حرب و قتال كردند . چون كعب به مدينه رسيد از جانب امير المؤمنين سهل بن حنيف والى بود - و بعضى گويند قثم بن عباس - به هرحال اهل مدينه را در مسجد جمع كردند و كتاب عايشه را بر ايشان خواندند و همه مىدانستند كه طلحه و زبير با امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، به طوع و رغبت بيعت كرده‌اند ، امّا لحظه‌اى خاموش بودند . تا اسامة بن زيد برخاست و گفت : ايشان مكره بودند . پس سهل بن حنيف غضب كرد و خواست كه اسامه را آزار كند . اصحاب رسول نگذاشتند « 2 » و مجلس بدين وحشت گذشت و از خوف جانبين [ 37 الف ] هيچ‌كس را مجال نوشتن جواب كتاب عايشه نبود . پس كعب آمد و آنچه در مجلس گذشته بود به عايشه بازگفت . عايشه گفت : اللّه اكبر . و نزد عثمان بن حنيف فرستاد كه : « برخيز و با اصحاب خويش در ميان ما آى و در شهر دخل مكن . » و طلحه و زبير اصحاب خود را فرمودند كه در زابوقه - كه موضع خزانه و دار الرزق است - فرود آيند و قتال كنند . پس غلبه در طرف اصحاب عايشه شد و عثمان بن حنيف به دار الامارة متحصّن شد و چهارصد محارب بر در سراى به جهت حراست و محافظت تعيين نمود . مروان بن حكم در شب با ياران شبيخون نموده همهء اصحاب او را به تيغ ستم و حيف گذرانيده و

--> ( 1 ) . كعب در اين زمان قاضى بصره بود . ( 2 ) . از جملهء اصحاب رسول اللّه ( ص ) ، صهيب ، ابو ايّوب انصارى ، و محمّد بن مسلمه بودند .