و عثمان بن حنيف چون مردم را به قتال تحريص كرد عايشه در هودج بنشسته نزديك حصار آمد و لشكر در عقب او صفها بياراستند . « 1 » عثمان بن حنيف نيز با لشكر خود در مقابله از براى مقاتله بايستاد . اوّل طلحه و زبير به ذكر فضائل عثمان بن عفّان اشتغال نمودند و به ظلم مقتول شدن او ياد كردند . عايشه نيز خطبه‌اى ادا نمود و گفت : ما را بر شما غضب از جهت تعدّى عمّال نيست ، بلكه از جهت قتل خليفه است . چون عايشه سخن تمام كرد حارثة بن قدامه ، كه يكى از سادات بنى تميم بود ، به آواز بلند گفت : و اللّه يا عايشه كه قتل عثمان پيش حضرت رسالت‌پناه آسان‌تر از اين حال است كه تو اختيار كرده‌اى كه به هتك سرّ قيام نموده‌اى و در ميان لشكر ايستاده و همه خلايق از اطراف نظر مىكنند ، و خدا عليم است كه فريب‌دهندگان و از براى غرض خود ترا به قتال مسلمين آرندگان و اين‌چنين امور بر تو روادارندگان موصوف به عصيان إله و معروف به ترك رضاى رسول اللّه‌اند . بعد از آن گفت : اى طلحه و اى زبير ! و اللّه كه شما تبديل دين خود روا داشته بعد از آنكه حوارى رسول اللّه بوديد و مولى بالملّة بوديد ، حرم و اهالى خود را محترم داشته‌ايد و در خانه‌هاى خويش به امن و فراغت گذاشته و حرم رسول خداى را به اين بىحرمتى برداشته‌ايد . « 2 » پس ابو الأسود و عمران بن الحصين ، زبير را گفتند : يا ابا عبد اللّه ! ترا باعث مخالفت [ با ] امير المؤمنين على چيست ؟ تو همان كسى كه روز بيعت ابو بكر شمشيرى بر ميان بسته بودى و مىگفتى كه به خلافت رسول هيچ‌كس اولىتر از علىّ بن ابى طالب نيست و تا به او بيعت نكنيد من انقياد و متابعت هيچ‌كس نمىكنم ، تا غايتى كه عباس بن ابى ربيعه « 3 » شمشير از دست تو بستاند و بشكست . و با طلحه گفتند : يا ابا محمّد ! شما هردو باعث قتل عثمان شديد و به اختيار خود با امير المؤمنين على بيعت كرديد . باز چرا قلّادهء متابعت از گردن انقياد بيرون آوريد ؟ گفت : صاحب شما مىپندارد كه به غير او در عالم نيست . بعد از اين داند كه مرد كيست . پس اين هردو با يكديگر گفتند : معلوم شد كه غضب اين هردو پير از براى دنيا بود نه از براى دين . حكيم بن جبلة العبدى پيش ابن حنيف آمد و با لشكر عايشه به سنگ جنگ نمود . و بنو تميم پيش احنف آمدند و گفتند : تو سيّد مايى . ما را چه راه مىنمايى ؟ گفت : اين دو مرد

--> - و زبير فرستاد . ابو جعفر محمّد بن عبد اللّه اسكافى اين نامه را در كتاب المقامات فى مناقب امير المؤمنين عليه السّلام آورده است . ( 1 ) . محلّ رودررويى دو لشكر مربد ، يكى از بزرگترين محلّه‌هاى بصره ، بود . ( 2 ) . الكامل ، چاپ بيروت ، ج 3 ، ص 213 ؛ تاريخ طبرى ، چاپ عكس ترجمهء بلعمى ، ص 157 . ( 3 ) . ابن ابى الحديد ، سلمة بن اسلم را به عنوان كسى كه شمشير زبير را بر سنگ زد ، معرفى مىكند ؛ - شرح نهج البلاغه ، ج 3 ، ص 148 .