حاضر شد ، ذى النّورين به ابو ذر گفت : حديثى كه الحال از مصطفى ، صلّى اللّه عليه و آله ، روايت كردى بازگوى تا ابو الحسن بشنود . ابو ذر اعادهء آن نقل كرد . عثمان گفت : اى ابو الحسن تو هرگز اين كلمه از مصطفى ، صلّى اللّه عليه و آله ، شنيده‌اى ؟ فرمود : نشنيده‌ام ، و ليكن ابو ذر دروغ نمىگويد . گفت : به چه سبب او را تصديق مىكنى و سخن او باور مىدارى ؟ على ، كرّم اللّه وجهه ، فرمود : به حديثى كه در حقّ او از مصطفى ، صلّى اللّه عليه و آله ، شنيده‌ام كه : « آسمان سبز بر هيچ‌كس سايه نيفكند و زمين تيره هيچ‌كس را برنگيرد راستگوتر از ابو ذر . » « 1 » حضّار مجلس همه تصديق اين حديث نمودند . پس ابو ذر گفت كه : در ذمّهء من كه اين حديث بنى العاص كه روايت كردم از لفظ مبارك پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، شنوده‌ام و شما مرا به دروغ منسوب مىداريد . هرگز گمان نمىبردم كه به روزگارى رسمى كه از شما در حقّ خويشتن اين شنوم كه شنودم . عثمان گفت : دروغ مىگويى و فتنه مىجويى . بر اذكياء مخفى نماند كه نسبت كذب به ابو ذر مستلزم نسبت كذب به پيغمبر است ؛ چرا كه ، نصّ حديث به صدق او دالّ است . و ابو ذر گفت : تو بر سنّت نبوى و سيرت شيخين عمل نماى تا فارغ باشى و كسى بر تو انكار نكند . امير المؤمنين عثمان گفت : تو را با اين سخن چه كار ؟ ابو ذر گفت : من خويشتن را صاحب گناهى نمىبينم مگر از امر به معروف و نهى از منكر . خشم امير المؤمنين زياده شد . پس امير المؤمنين عثمان گفت : مرا بگوييد تا با اين پير كذّاب چه كنم كه فتنه مىانگيزد و ميان مسلمانان تفرقه مىافكند . مرتضى على گفت : در كار او من تو را همان مىگويم كه مؤمن آل فرعون در شأن موسى با فرعون گفت ، كه : إِنْ يَكُ كاذِباً فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ وَ إِنْ يَكُ صادِقاً يُصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِي يَعِدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ « 2 » [ 26 ب ] يعنى اگر موسى دروغ مىگويد و بال دروغ به او بازگردد ، و اگر راست مىگويد بعضى از آنچه شما را وعده مىدهد به شما رسد و خداى تعالى هيچ‌كس را كه صفت اسراف و كذب داشته باشد راه راست ننمايد . من در حقّ ابو ذر همين را مىگويم ، يعنى او را مرنجان . اگر در اين روايت كاذب است به بليّهء كذب مأخوذ شود و اگر صادق است اثر آنچه مىگويد و روايت مىكند خود ظاهر شود . عثمان را اين سخن از مرتضى على خوش نيامد ، گفت : خاك بر دهان تو . على جواب داد : خاك بر دهان تو ! اين چيست كه مىگويى در حقّ ابو ذر كه دوست محمّد مصطفى ، صلّى اللّه عليه و آله ، بود و هست ؟ مىفرمايى به سبب نامهء معاويه كه از جهت او نوشته و كلمه‌اى نامعلوم

--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 67 . ( 2 ) . مؤمن ، 28 .