ذكر وقايع سال دهم از رحلت خاتم النبيّين كه سال بيستم از هجرت آن سرور است و سال هفتم از خلافت فاروق است . اكثر ارباب تواريخ چنين آورده‌اند كه چون سال دهم از رحلت درآمد ، فتح مصر بر دست عمرو عاص برآمد ، و قولى آنكه اين فتح در سال شانزدهم از رحلت بود ، و قولى آنكه در سال هفدهم اين فتح روى نمود « 1 » . بهر تقدير بر شرح فتح اين بلدهء مباركه آنكه : چون به سمع امير المؤمنين عمر خطّاب ، رضى اللّه عنه رسيد كه ارطبون به جمع لشكر و تهيّهء اسباب حرب مشغول است و طايفه‌اى از شام مىگريزند و با لشكر او مىآميزند ، اشارت فرمود تا عمرو عاص لشكر بر سر ارطبون برد . عمرو عاص در روز منقاد فرمان گشته لشكر آراسته بر در مصر برد « 2 » و با ارطبون مصاف كرد و اكثرى از لشكرش [ را ] به [ قتل ] آورد و باقى هزيمت را غنيمت شمرده فرار نمودند و تختگاه مصر ، پر از ثروت و نعمت ، به دست عمرو عاص افتاد و از سر فراغت و حضور بنياد حكومت و امارت نهاد و اهالى آن مملكت را استمالت داد و بشارت رسانيد كه « پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، به نيكويى كردن با شما و نگاهداشت شما امر فرموده ، به آن جهت كه مادر

--> ( 1 ) . قول اصح در مورد تاريخ فتح مصر به دست عمرو عاص اين است كه مصر پيش از سال هجدهم هجرت فتح شده است ، زيرا عمرو عاص در سال هجدهم ، كه خشكسالى مشهور مدينه اتفاق افتاد ( سال « الرّماد » ) ، از راه درياى سرخ غلّه به مدينه رسانده است . ( 2 ) . نويرى در باب ترديد عمر بن خطّاب به اعزام لشكر به سوى مصر و استخارهء وى در اين خصوص داستانى را نقل كرده است ؛ - نهاية الأرب ، ج 4 ، ص 248 - 251 .