ذبيح الله صفا

1517

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

داستان جاييست بنام جزيرة الخضرا كه داراى چند شهر است و بر هريك از آن شهرها يكى از فرزندان صاحب الامر رياست و حكومت دارد . اين جزيرة الخضرا كه در رساله‌ها و كتابهاى عالمان مذهبى از آن ياد شده بدعوى آنان از « جزاير مغرب » است و اما بنابر آنچه با اطلاعات جغرافيايى كنونى همسازست نام شهريست در مدخل تنگهء جبل الطارق كه امروزه آن را آلژسيراس ( Algesiras ) نامند ، و گويا صورت عربى شدهء جزيرة الخضرا مأخوذ باشد از جزيرهء سبز ( L'il Verte ) كه در برابر آن واقعست و تازيان آن را جزيرهء امّ حكيم ناميده‌اند . در مأخذهاى قديم مسيحى از دو « آلژسيراس » سخن مىرود يكى آنكه در جزيرهء كوچك ياد شده بود و متروك ماند و ديگرى شهرى كه در برابر آن جزيره يعنى در خشكى قرار دارد و به همين مناسبت نام جزيرهء مذكور بر آن نهاده شده و باقى مانده است و رودى بنام « وادى العسل » از آن مىگذرد . مسلمانان اين شهر و جزيرهء برابر آن ( يعنى جزيرهء ام حكيم ) را از زمان فتح اندلس بدست طارق بن زياد شناخته‌اند و در كتابهاى جغرافيائيشان نام آن آمده است « 1 » . دربارهء جزيرة الخضرا از قرن

--> ( 1 ) - از آن جمله در معجم البلدان ياقوت حموى كه از دو جزيرة الخضرا نام برده شده يكى شهرى در اندلس و ديگرى جزيره‌يى در درياى هند . معجم البلدان چاپ بيروت ج 2 ص 136 . دربارهء شهر جزيرة الخضرا و تاريخ آن رجوع كنيد بمقالهء : Al - Djazira Al - Khadra' ( esp . Algesiras ) بقلم A . Huici Miranda در : Encyclopedie de L'Islam , Nouvelle edition , tome II . pp . 537 - 538 و مأخذهاى مهمى كه در پايان آن مقالهء قابل توجه نشان داده شده است . با آنكه شهر و جزيرهء كوچك برابر آن يعنى آلژسيراس و امّ حكيم يا جزيرهء سبز روزگارى در تملك مسلمانان بود اطلاع آنان از آن دو محل به صورت آگاهى مبهم افسانه‌يى درآمده بود . ميرزا محمد اخبارى كه نامش در متن آمده ، هنگامى كه خواست از جزيرة الخضرا كسب اطلاعى كند ذكر آن را « اجمالا در كتاب قاموس و كتاب الانساب سمعانى » ديد و از « پادرى يوسف مسيحى انگريزى كه اعلم نصارى بود نظر بقرب ولايت فرنگ به آنجا » تحقيق نمود و آن پدر مسيحى -