صحيفهء 574 [ بخش اول از جلد پنجم تاريخ ادبيات در ايران ] برگزيده و با اسقاط شاهدهاى منظوم و منثور و حذف بعضى توضيحات لازم كه داده‌ام ، نقل كرده و اصلا اسمى از مأخذ نبرده است . خدايش هدايت كناد « 1 » . 18 - حكيم شاه محمد قزوينى « 2 » حكيم شاه محمد بن حاجى مبارك قزوينى از دانشمندان و مؤلفان و مترجمان مشهور سدهء نهم و سدهء دهم هجريست كه در بعضى از رشته‌هاى علوم

--> ( 1 ) - مصحح همين ديوان در صحيفهء شصت و دو از مقدمهء آن دربارهء من نوشته است : « در جلد پنجم تاريخ ادبيات در ايران ( مقصودشان بخش اول از آن جلد است ) در سه جا از حكيم بمناسبتهايى ياد كرده و شواهدى از ابياتش آورده و فقط بذكر نام سه مثنوى او اكتفا نموده است از آن جائى كه ديوان شاعر براى نخستين بار ( كذا ) بچاپ مىرسد ، اگر چنانچه ( كذا ) بحث مفصلى ازو بميان نيامده شايد به علت عدم دسترسى ( كذا ) بديوان اشعارش بوده است . » سبب اين داورى آنست كه مصحح ديوان حكيم شفايى كه بخش اول اين كتاب را در دست داشت ، بفهرست موضوعى آن كه در اول كتاب آمده نگاه نكرد تا بداند كه در آن بخش فقط بذكر كلياتى از ادب فارسى از آغاز سدهء دهم تا ميانهء سدهء دوازدهم هجرى توجه شده و شرح حال شاعران و نويسندگان در آن مطرح نيست و آن مواردى هم كه اسم حكيم شفايى در آن بخش آمده غير از موردهايى كه بشعرش استشهاد شده ، يك بار ذيل عنوان داستان‌سراييست و يك جا ذيل عنوان منظومه‌هاى حكمى و عرفانى ؛ و شرح حال و ذكر نمونه‌هاى آثار شفايى مانند همهء شاعران ديگر عهد صفوى براى بخش دوم جلد پنجم ماند كه تاكنون چندبار چاپ شده است و من ديوان حكيم را خيلى پيش از آنكه نسخه‌يى از ديوانش در تبريز بطبع رسد و مدتى پيش از نخستين انتشار بخش اول اين جلد ( در خردادماه 1362 ) يعنى پيرامون سال 1359 ديده و از آن يادداشتهاى لازم را فراهم آورده بودم و نسخهء چاپ تبريز را چند ماه پيش ازين تاريخ ( امردادماه سال 1369 ) كه سرگرم تنظيم مطالب بخش حاضر از جلد پنجم هستم براى من از تهران فرستاده‌اند . ( 2 ) - دربارهء او بنگريد به : * مقدمهء ترجمهء مجالس النفائس امير عليشير نوايى ، بتصحيح شادروان على اصغر حكمت ، تهران 1332 ش . * كشف الظنون ، حاجى خليفه چاپ استانبول ستونهاى 208 ، 697 ، 1146 ، 1371 ، -