ذبيح الله صفا

1635

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

رسالت تا انتهاى حيات خود كه نهصد و شصت و دو بوده از وقايع هر سال كه ازو استفسار مىنمودند خبر مىداده و تاريخ تولد و فوت اكثر سلاطين و وزرا و مشايخ و علما و شعرا را در ذكر داشته و در فصاحت و شيرين زبانى و سلاست و نكته‌دانى مشهور جهان و بىمثل دوران بوده ، كتاب لبّ ( - لب التواريخ ) كه تاريخ مختصر مفيد است از مؤلفات اوست و هفتاد و هفت سال عمر داشته و در نهصد و شصت و دو « 1 » از عالم فانى بجهان جاودانى نقل نموده و گاهى بزلال اين نوع ابيات رطب اللسان مىگشته : اى كه بر لالهء تر زلف سمن‌سا دارى * قصد شوريدگى عاشق شيدا دارى ساعد سيم نمايى و دل از دست برى * تو درين كار نگارا يد بيضا دارى و نهال اين روضه امير غياث الدين على امروز درين سدهء سنيه بسان نصرت و دولت مقيم بوده بخطاب نقيب خانى مخصوص است و در تاريخ‌دانى و خط شناسى و ديگر صفات همال و نظيرى ندارد » . شاهنواز خان بعد از آنكه تقريبا همين مطلبهاى امين بن احمد رازى را دربارهء امير يحيى تكرار نموده اضافه كرده است كه : « . . . ابتدا در خدمت شاه طهماسب صفوى معزّز و معتبر بوده شاه او را يحيى معصوم مىگفت تا آنكه ارباب عناد مزاج شاهى را ازو منحرف ساختند ، كه مير يحيى و پسرش مير عبد اللطيف مذهب اهل سنت و جماعت دارند و مقتداى سنيان قزوين‌اند . شاه از حدود آذربايجان قورچى تعيين نمود كه مير را با اهل و عيال بصفاهان برده مقيد نگاه دارد . در آن هنگام پسر دوم او مير علاء الدولهء كامى تخلص مؤلف تذكرهء نفائس المآثر در آذربايجان بود ، مسرعى فرستاده ازين خبر به پدر آگهى داد . مير يحيى بنابر ضعف پيرى نتوانست فرار گزيد ، همراه قورچى بصفاهان رفته بعد يك سال و ده ماه سنهء 962 نهصد و شصت و دو بعمر هفتاد و هفت سالگى وديعت حيات سپرد » « 2 » .

--> ( 1 ) - در اصل هفتاد و دو . ( 2 ) - به اين حساب ولادت مير يحيى در حدود سال 885 - 886 ه بوده است .