ذبيح الله صفا
1597
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
مقدّمهء اين مجموعه اشارهيى بكوشش ابو الفضل علامى برادر فيضى در جمعآورى منظومهاى تمام يا ناتمام فيضى كه در برابر خمسهء نظامى ساخته بود ، از قبيل مركز ادوار و جز آن « 1 » كرده و سپس گفته است كه « متلفظات و منشآت » فيضى فياضى را كه پراگنده مانده بود بسال 1035 ه فراهم آورده است . اين مجموعه منقسم به پنج « لطيفه » و سه « منطوقه » و بخشى بنام « خاتمه » است كه شامل نامههاى فيضى بجلال الدين اكبر و مشايخ و عالمان و پزشكان و سادات و اميران و خويشاوندانست . مقدمهء فيضى بر دفترى از شعرهايش كه پيرامون نه هزار بيت ترتيب داده و بايران فرستاده بود « 2 » ، نيز درين مجموعه نقل شده است و عبد النبى فخر الزمانى هم بخشى از آن را در ذكر حال « شيخ فيضى هندوستانى » آورده « 3 » و خواننده مىتواند بدين دو مأخذ مراجعه كند . دربارهء مكاتبات علامى يا رقعات ابو الفضل از ابو الفضل علامى ( م 1011 ه ) برادر فيضى فياضى ، و ديگر اثرهايش جداگانه گفتارى خواهيم داشت . از معاصران اين دو برادر در دربار جلال الدين اكبر ابو القاسم خان نمكين است كه شرح حالش را خواهيم آورد . كتاب منشآت نمكين كه ازو بازمانده مركبست از نامههاى رسمى و خصوصى و دستور نامهنگارى ، و بسال 1006 بنام اكبر تأليف شده است . از منشيان معروف ديگر هند ابو البركات منير لاهورى ( م 1054 ه ) صاحب دو مجموعه از منشآت بنامهاى نگارستان يا نگارستان منير و نوباوه است و دربارهء آنها ضمن بيان حال بسيار كوتاه اين منشى زبردست سخن خواهم گفت . معاصر و دوست منير يعنى محمد صالح كنبوى لاهورى مؤلف كتاب عمل
--> ( 1 ) - بنگريد به همين جلد ، ص 851 . ( 2 ) - ايضا همين جلد ، ص 849 - 850 . ( 3 ) - تذكرهء ميخانه ، چاپ تهران 1340 ، ص 247 - 249 .