ذبيح الله صفا
1578
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
ه . ق در تاشكند چاپ شد « 1 » . براى قبيلههاى افغان و باشيدنگاه و نسب و نژادشان كتابى بنام تاريخ خانجهانى مخزن افغانى از خواجه نعمة الله هروى داريم كه ازو در شمار پارسىنويسان عهد ياد خواهد شد . راجع بتاريخ سيستان كتاب احياء الملوك از ملك شاه حسين سيستانى درين دوره قابل توجهست كه كار تأليف آن در سال 1028 ه بانجام رسيد . دربارهء آن باز هم سخنى خواهيم داشت . دربارهء تاريخ يزد بايد از كتاب مشهور محمد مفيد مستوفى ( م 1019 ه ) بنام جامع مفيدى ياد كرد كه بعد ازين هم اشارهيى به آن خواهيم داشت . كتاب تذكرهء شوشتريه از سيد عبد الله بن سيد نور الدين شوشتريست ، و كتاب تاريخ گيلان از عبد الفتاح فومنى همراه نام مؤلف آن معرفى خواهد شد . تواريخ دينى اين دسته از كتابها بينابين كتابهاى تاريخ و كتابهاى تراجم رجال ( تذكرهها ) و معمولا در بيان حال و سيرت پيامبر اسلام ( ص ) و ياران اوست ، و اگر از مؤلفان شيعى مذهب باشد پس از بيان حال پيامبر بذكر سرگذشت على ( ع ) و جانشينان او و رويدادههاى روزگارشان در آنها بسنده مىشود . از جملهء اين كتابهاست : كتاب روضة الاحباب فى سيرة النبى و الآل و الاصحاب تأليف خواجه مير جمال الدين عطاء الله بن فضل الله حسينى دشتكى شيرازى معاصر سلطان حسين بايقرا و امير على شيرنوايى و شاه اسمعيل صفوى است و موضوع و محتوايش از اسم آن دريافته مىشود و بعد ازين به آن و مؤلفش اشارهيى خواهيم داشت . ديگر ازينگونه كتابهاست بنقل از گفتار هرمان اته در تاريخ ادبيات فارسى : « عجائب القصص تأليف عبد الواحد بن محمد مفتى ( قرن دهم هجرى ، اينديا آفيس شمارهء 1729 ) كه در بيست فصل است . ديگر كتاب قصص
--> ( 1 ) - تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 2 ص 526 - 530 .