ذبيح الله صفا

1579

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

انبياى كريم ، عبد اللطيف فرزند على الواعظ البيرجندى ( شمارهء 542 فهرست برلين ) كه در 83 فصل است ، و تفسير تذكرة الانبياء و الامم است ( اينديا آفيس شمارهء 319 ) . كتاب مجمع الهدى تأليف على بن حسن الزوارى ( اينديا آفيس شمارهء 1403 ) مطالب را تا امام دوازدهم مىرساند . از طرف ديگر كتاب افصح الاحوال ( فهرست برلين شمارهء 539 ) بانبياى ماقبل اسلام منحصر است . . . كتاب مفصلتر ديگرى بنام تاريخ انبياء ( اينديا آفيس شمارهء 2028 ) محتوى روايات افسانه‌وار مشروحى است در باب كليهء انبياء بنى اسرائيل و ذو القرنين و جرجيس و راهب برشيشا و غيرهم . . . كتابى ديگر بنام زبدة العلوم تأليف عوض حسارى ( حصارى ؟ ) ( اليوت 420 در بودليانا ) حاوى روايات خالص اسلامى است و شش فصل دارد و احاديث و حكايات مشروحى در باب حضرت محمد ( ص ) و صحابه و خلفاى چهارگانه و مشايخ معروف و علما و اعاظم متصوفه آورده . . . » « 1 » ديگر ازين كتابها انيس المؤمنين است از فاضل الدين محمد ابهرى معروف به فاضل ابهرى ( سدهء دهم هجرى ) در بيان سرگذشت پيامبر و امامان و رويداده‌هاى عهد هريك از آنان . به اين كتاب و آثار ديگر فاضل ابهرى در بخش پارسىنويسان عهد اشاره خواهد شد . كتاب بسيار مشهور ديگرى كه ذكر آن در اينجا لازمست مجالس المؤمنين قاضى نور الله شوشترى است كه ميانهء سالهاى 993 و 1010 ه در هند تأليف شده و تاكنون بنابر آنچه اطلاع دارم يك بار در تهران بسال 1268 ه . ق و بار ديگر در تبريز بىتاريخ چاپ شده است و هيچيك ازين دو چاپ متناسب با ارزش اعلاى كتاب نيست . دربارهء قاضى نور الله و اثرهاى او در شمار پارسىنويسان عهد سخن خواهم گفت و درينجا باختصار بايد دانست كه مجالس المؤمنين تأليف مشروحيست دربارهء شيعه بويژه شيعهء اماميهء اثنى عشريه

--> ( 1 ) - تاريخ ادبيات فارسى هرمان اته ترجمهء مرحوم دكتر رضازادهء شفق ، تهران 1337 ، ص 232 - 233 .