ذبيح الله صفا
1528
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
كوتاه و نسخهء موجود در كتابخانهء ديوان هند « 1 » بشمارهء فهرست 819 مشروحترست . ترجمهء هندوستانى اين داستان را هدايت على اسلامآبادى در 1847 در كلكته چاپ كرد و همين داستان بدست گارسن دوتاسى « 2 » بفرانسوى ترجمه شد و بسال 1862 در جلد هفتم مجلهء شرقى و امريكايى « 3 » منتشر گرديد . ترجمهء ديگرى هم از آن بهندوستانى شد و نيز بهندوستانى منظوم گرديد . از آن نسخههايى ديگر به غير از آنچه پيش ازين گفتهام با بعضى تفاوتها وجود دارد . مؤلف فهرست كتابخانهء عمومى پنجاب لاهور اين داستان را نوشتهء اندرجيت دهير از صاحب قلمان آغاز سدهء دوازدهم هجرى در هند دانسته و موضوع آن را مأخوذ از اصل هندى شمرده است « 4 » . قصهء طالب پادشاهزاده و مطلوب حكايتى است از عشق طالب شاهزادهء يمن بمطلوب دختر پادشاه بدخشان « 5 » . قصهء ارشد و رشيد در بيان سرگذشت ارشد و رشيد و اشرف پادشاهزادگان چين و فيروز وزيرزاده است . پادشاه چين فرزندى نداشت تا آنكه ميوهيى بسه تن از زنان خود داد و از آنان سه فرزند زاده شدند . . . « 6 » قصههاى عاشقانهء ديگرى را درينجا فهرستوار نام مىبرم كه نسخ آنها بتفاريق در كتابخانهاى هند و ايران و فرنگستان يافته مىشود مانند قصهء بهرام گور و بانوى حسن - قصهء شاهزادهء جوانبخت - قصهء خاقان شاه - قصهء حسنآرا - قصهء ملك على پسر شاه بخارا و مهربانو دختر خوارزمشاه - قصهء بهروز بازرگان و دختر شاه كشمير - قصهء فرخشاه امير ختا - قصهء مظفر شاه پادشاه چين و شاهزاده ملك
--> ( 1 ) - فهرست آن كتابخانه ج 1 س 532 . ( 2 ) - Garcin De Tassy خاورشناس فرانسوى . ( 3 ) - Revue Orientale et Americaine , tome VII , 1862 PP . 69 - 130 . ( 4 ) - لاهور ، پنجاب پابليك لايبررى ، 9 ، 1873 . ( 5 ) - فهرست بلوشه ، ج 4 ص 18 . ( 6 ) - ايضا ص 18 .