ذبيح الله صفا
1404
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
در هند است كه هم در عهد خود نامآور بود . او بجز آفرين ديگرى بنام شمس الدين مشهدى « 1 » و نيز آفرين ديگر باسم مير زين العابدين اصفهانى ( م 1125 ه ) « 2 » است و همانست كه مير غلامعلى آزاد بلگرامى ( م 1200 ه ) در كتاب معروف خود سرو آزاد ( دفتر ثانى از مآثر الكرام ) كه بسال 1166 تأليف نموده شرحى دربارهاش آورده و گفته است كه در سال 1143 در لاهور به دو بازخورد كه سرگرم نظم قصهء هير و رانجها بود ، و بار ديگر بسال 1147 نيز او را در همان شهر ملاقات كرد و از او شعر براى درج در تذكرهء « يد بيضا » كه در آن ايام تأليف مىنمود ، خواست و آفرين از منظومههاى خود مثنوى « انبان معرفت » را به خط خود در مسودهء آن كتاب درج كرد . آزاد گويد كه ديوان آفرين را « مشتمل بر قصايد و غزليات و ديگر جنس شعر » ديد و از آن شعر برداشت . قدرت الله گوپامو ( نتايج الافكار ) اين ديوان را ضخيم توصيف نموده و شاعر را « بنغزگويى قابل آفرين » دانسته و وفاتش را بسال 1154 ثبت كرده است . حق آنست كه آفرين را از شاعران تواناى هند بدانيم كه هم در زبان آورى و هم در « خيالبندى » و مضمونآفرينى چيرهدست بود . ديوان او بشمارهء 274 . Or در كتابخانهء موزهء بريتانيا ملاحظه شد كه تاريخ تحرير آن 1147 ه يعنى سالى بود كه مير غلامعلى آزاد بملاقات دوم با آفرين مىرفت . اين ديوان داراى بيش از چهارهزار بيت غزل و مخمس و قصيدههايى در ستايش پيامبر و ترجيعبندى در ذكر مصيبت حسنين است . اثر ديگر او منظومهء « ناز و نياز » است ببحر متقارب مثمن مقصور كه
--> - * نتايج الافكار ، ص 59 - 61 . * رياض الشعراء واله داغستانى ، خطى . * صحف ابراهيم ، خطى ، تاريخ محمدى و مأخذهاى ديگر . * فهرست كتابخانهء اود ، ص 150 - 154 . * فهرست نسخههاى خطى كتابخانهء موزهء بريتانيا ، ج 2 ، ص 710 . ( 1 ) - روز روشن ، ص 10 . ( 2 ) - ايضا ، ص 11 .