ذبيح الله صفا
1348
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
وفاتش در تذكرهء نصرآبادى بسال 1112 نوشته شده و درست نيست « 1 » و سال 1110 ه كه در روز روشن نقل گرديده درستتر به نظر مىآيد . در بعضى تذكرهها مانند بهارستان سخن و نتايج الافكار چنانست كه مرگش را بسال 1105 يعنى سال بر كنار شدن ميرزا طاهر پنداشتهاند . ميرزا طاهر سه برادر داشت بنام ميرزا يوسف و ميرزا فصيح و ميرزا امين كه هر سه مانند خود او براى احراز مقامهاى ديوانى تربيت شده بودند و به كارهاى دولتى اشتغال داشتهاند . ميرزا يوسف كه در آغاز مجلسنويس بود در پايان عهد شاه عباس دوم و چند سالى از دوران شاه سليمان وزير توپخانه شد . وى كتابى در تاريخ از خلقت آدم تا بعهد شاه سليمان نوشت بنام خلد برين ، و شعر مىگفت و « واله » تخلص مىكرد « 2 » . آن دو برادر ديگر نيز در شعر و انشاء دست داشتند . ميرزا طاهر از شاعران و منشيان پركار بود . مجموع شعرهايش را از سى تا نودهزار نوشتهاند و اين شمارهء اخير مبالغهآميزست . با اين حال آذر نوشته است كه « نودهزار بيت از ايشان به نظر رسيده ، و به علت مناصب ديوانى تحسين بسيار از شعراى زمان شنيده ، بزعم حقير اگر خوف منصب نبود از هيچكس تحسين نمىشنود » اما هم عدد نودهزار آذر نادرستست و هم بدگويى او از وحيد چندان بجا نيست زيرا مجموع شعرهاى او از روى نسخههاى موجود پيرامون پنجاههزار بيت است و اگرچه بسبب پرگويى همهء آنها نمىتواند منتخب و استوار باشد ليكن در ميان آنها مىتوان كم و بيش شعر خوب و معنيهاى دلپذير برگزيدنى يافت ؛ و بر رويهم وحيد شاعرى متوسط بود و با زمانهء خود تناسب داشت .
--> ( 1 ) - اين تاريخ در نسخهء چاپى تذكرهء نصرآبادى ، در آخر اشعار ميرزا طاهر وحيد و خارج از متن شرح حالش نوشته و كار صاحب تذكره كه كتاب خود را در سال 1090 تمام كرده بود ، نيست بلكه تصرفى از كسى در نسخهء اساس آن چاپ به نظر مىرسد . ( 2 ) - آتشكده ، تهران ، ص 1221 .