ذبيح الله صفا
958
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
تخلصش بنوشتهء تقى الدين اوحدى در عرفات نخست « كامى » بود و سپس چنان كه مير غلامعلى آزاد در سرو آزاد و سيد على حسن خان در صبح گلشن نوشتهاند از مؤلف مجمع الخواص يعنى صادقى افشار كتابدار در قطعهيى كه به دو فرستاد تقاضاى تعيين تخلصى براى خود كرد ، وى چهار تخلص بميرزا ابو تراب پيشنهاد نمود و او از آن ميان فرقتى را برگزيد ولى چنان كه باز از صبح گلشن برمىآيد اين امر مصادف بود با دوران آشفتگى حواس ميرزا ابو تراب از آسيب افيون و بيگانه شدن طبعش از نظم و از همينروى « نوبت موزونى اين تخلص در شعر وى بهم نرسيد » . گويا به همين علت بوده باشد كه غزلهاى فرقتى عارى از تخلص و غالبا ناتمام و ابتر است . مولدش را تذكرهنويسان بتفاوت جوشقان ، انجدان و حتى [ بقول صاحب ميخانه ] قزوين نوشتهاند ولى نشو و نماى او در كاشان بوده و جز از يك
--> - * تذكرهء ميخانه ، تهران 1340 ، ص 413 - 428 . * تذكرهء نصرآبادى ، تهران 1317 ، ص 497 . * صبح گلشن ، هند 1295 ه ق ، ص 10 . * ريحانة الادب ، ج 3 ، ص 213 . * سرو آزاد ، لاهور 1913 ، ص 37 . * صحف ابراهيم ، على ابراهيم خان خليل ، خطى . * روز روشن ، تهران 1343 ، ص 617 . * خلاصة الاشعار ، خطى . * عرفات العاشقين ، خطى . * نتايج الافكار ، ص 537 - 538 . * آتشكده ، تهران ، ص 1281 - 1288 . * تاريخ نظم و نثر در ايران ، ص 414 و 517 - 518 . * رياض الشعراء ، خطى . * ترجمهء مجمع الخواص ، تبريز 1327 ، ص 225 - 226 . * ضميمهء فهرست ريو ، لندن 1895 ، ص 202 . * فهرست بلوشه ( نسخههاى خطى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ) ، ج 3 ص 368 .