ذبيح الله صفا

730

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

بنام در سدهء دهم هجريست . اسم او و تخلصش را معمولا در تذكره‌ها « ميرزا قلى ميلى » و گاه « ميلى ترك » نوشته‌اند و نسبت « ترك » از آنجا مىآيد كه او از طايفهء تكلو ، قبيله‌يى از تركمانان كه سپاه قزلباش را تشكيل مىدادند ، بود . محل ولادت و منشاء او هرات و جاى نشو و نما و تربيتش مشهد بود « 1 » . صادقى افشار نوشته است كه او « خدمتكارزادهء محمد خدابنده پادشاه بود ، در ملازمت مرحوم سلطان ابراهيم ميرزا تربيت يافت و شاعر مسلم گرديد » . اين سلطان ابراهيم ميرزا پسر بهرام ميرزا پسر شاه اسمعيل بود كه بفرمان شاه تهماسب بر خراسان حكومت مىراند و در سال 984 بفرمان شاه اسمعيل ثانى كشته شد . ميلى در ملازمت آن شاهزادهء هنرمند فاضل در مشهد با شاعرانى مانند خواجه حسين ثنايى و ولى دشت بياضى معاشر بوده است و شايد بسبب طول اقامتش در مشهد بوده باشد كه بعضى مانند آذر در آتشكده و قدرة الله گوپامو در نتايج الافكار نشو و نماى او را در آن شهر دانسته‌اند اما ميلى خلاف ثنايى كه تا پايان زندگانى سلطان ابراهيم ميرزا با او در

--> - * رياض الشعراء واله داغستانى ، خطى . * خلاصة الاشعار تقى الدين كاشى ، خطى . * مجمع الخواص صادقى افشار ( ترجمهء دكتر خيام‌پور ) تبريز ، 1327 . * مآثر رحيمى ، ج 3 ، چند بار . * تاريخ نظم و نثر در ايران ، ص 421 . * فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى در كتابخانهء موزهء بريتانيا ، ج 2 ص 666 . * مجمع الفصحا ، ج 2 ، ص 39 - 40 . ( 1 ) - استاد فقيد سعيد نفيسى درين باب نوشته است كه : « چنان مىنمايد كه در آغاز زندگى در تبريز و عراق و يزد و شيراز مىزيسته است زيراكه گاهى وى را تبريزى يا عراقى يا يزدى يا شيرازى دانسته‌اند ، و چون مدايحى بنام ابراهيم خان بن محمد بيگ ابن امير علاء الملك بن جهانشاه پادشاه لار كه در 948 بسلطنت رسيده است دارد ، پيداست كه چندى هم در دربار وى بوده » ( تاريخ نظم و نثر در ايران ، ص 421 ) .