ذبيح الله صفا
1257
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
در مجموعهء خود ياد كرده و اين نشانهء شهرتيست كه شرف الدين بعهد خود در شاعرى داشته است و حال آنكه در روزگاران بعد شهرتش بسبب اثر منثور معروف اوست بنام « المعجم فى آثار ملوك العجم » كه بعد ازين دربارهء آن سخن خواهم گفت . اين « شرف الدين فضل اللّه » غير از « عزّ الدين فضل اللّه » پدر وصّاف الحضرة است كه ذكرش خواهد آمد و اينكه بعضى او را پدر وصّاف الحضرة شمردهاند بر اثر اشتباه اين دو « فضل الله » با يكديگر است درصورتيكه يكى از اين دو لقب « عزّ الدين » دارد و اهل شيرازست ( - پدر وصّاف الحضرة ) و ديگرى لقب « شرف الدين » و از اهل قزوين است ؛ و او همانست كه اكنون دربارهاش سخن مىگويم . عزّ الدين فضل اللّه پدر وصّاف در سال 698 درگذشته و اين تاريخ چهل و دو سال پيش از تاريخ فوت شرف الدين فضل اللّه ، كه مورد بحث ماست ، بوده و بنابراين هيچ نسبتى بين آن دو وجود نداشته و شرف الدين فضل اللّه چنان كه برخى پنداشتهاند پدر وصّاف نبوده و اصلا با او نسبتى نداشته و تنها از معاصران او و در تخلّص « شرف » با وى شريك بوده است . ولادت شرف الدين فضل اللّه قزوينى در حدود سال 660 هجرى در قزوين اتّفاق افتاد « و در سال 732 كه در دشت اوجان بتوسط خواجه غياث الدين محمد به خدمت اولجايتو راه يافته و با خواجه بتبريز آمده هفتاد و اند سال داشته است » « 1 » . شرف الدين بعد از كسب فضائل مدتى در خدمت وزراى ايلخانان و چندگاهى نيز در درگاه اتابك نصرة الدين احمد لر ( 695 - 730 ) از امراى معروف فضلويه يا لر بزرگ مىزيست و از ممدوحان معروف او همان اتابك مذكور و خواجه غياث الدين سابق الذكر و خواجه شمس الدين حسين بغّال از وزراى عهد او بودهاند . وفاتش در حدود سال 740 هجرى اتفاق افتاد . مهمترين اثر شرف الدين قزوينى كتاب « المعجم فى آثار ملوك العجم » است كه آن را بنام اتابك نصرة الدين دربارهء تاريخ ايران قديم از گيومرث تا انوشروان با انشائى مصنوع
--> ( 1 ) - تاريخ مفصل ايران ( عهد مغول ) ، اقبال آشتيانى ، چاپ سوم ص 521 .