ذبيح الله صفا

1245

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

30 - امير حسن علاء سجزى دربارهء او ذيل عنوان « حسن دهلوى » پيش ازين سخن گفته « 1 » و ديده‌ايم كه او خود را در كتاب فوائد الفؤاد « حسن علاء سجزى » خوانده است و باز در همان مقال حدس زده بوديم كه گرايش امير حسن به خدمت نظام الدين اولياء بايد در حدود سال 700 و در سن كهولت او انجام گرفته باشد . اين حدس را مطالعه‌يى در فوائد الفؤاد كه نخستين مجلس آن مربوطست به يك‌شنبه سوم ماه شعبان سال 707 تقويت مىكند . اين كتاب فوائد الفؤاد كه اكنون دربارهء آن سخن مىگويم در همان مرتبه از اهميت و ارزش است كه ديوان اشعار امير حسن دهلوى ، و ازينجاست كه آن را در شمار آثار مهم منثور زمان ذكر مىكنم . در همان اوراق مربوط بشرح‌حال حسن دهلوى اشاراتى باختصار دربارهء منشاء تأليف فوائد الفؤاد آمده و گفته شده است كه اساس اين كتاب بر ملفوظات سلطان المشايخ خواجه نظام الدين اولياء بداؤنى نهاده شده و امير حسن در آغاز آن گفته است كه « اين جواهر غيبى و اين زواهر لاريبى از خزانهء تلقين و نهانخانهء يقين خواجهء راستين ملك - الفقراء و المساكين شيخ نظام الحقّ و الشّرع و الهدى و الدّين جمع كرده مىآيد و آنچه از آن شمع جمع ملكوت بسمع مىرسد چه عين لفظ مبارك او و چه معانى آن به قدر فهم مختصر خود نبشته مىشود و اين مجموعه را چون دلهاى دردمندان ازو فايده‌ها مىگيرند فوائد - الفؤاد نام كرده شد » « 2 » و چنان كه از فحواى همين عبارت و مطالعه در كتاب دريافته مىشود امير حسن آن را اندك‌اندك با يادداشت كردن مطالبى كه از پيشواى خود شنيده است

--> ( 1 ) - همين كتاب و همين جلد از ص 817 ببعد ( 2 ) - نقل به اختصار از آغاز فوائد الفؤاد ، لاهور 1966 ميلادى .