طوسى دانشمند بزرگ و نويسندهء معروف و حامى بزرگ علوم و علما در قرن هفتم هجرى و از كسانيست كه در تاريخ علوم ايرانى و اسلامى مقام بسيار بلندى احراز كرده است . وى بسبب كوششى كه در برافراختن كاخ فروريختهء دانش در عهد استيلاى مغول به كار برده ، و با تأليفات ارزنده‌يى كه از خود باقى گذاشته ، و با تشكيل مركز علمى مراغه از رصد خانه و كتابخانه و حوزهء تعليم ، و با خدماتى ازين قبيل در رديف اوّل رجال علمى جاى گزيده و بىترديد در شمار مردانى درآمده است كه ارزش جهانى يافته و مورد احترام همهء جوامع بشرى قرار گرفته‌اند . حمد اللّه مستوفى اصلش را « از جهرود ساوه » يا قم دانسته و نوشته است كه « چون مولد و منشأش در طوس بود بدان منسوب شد » و خواجه خود در مقدمهء زيج ايلخانى گفته است « كه از طوسم » ، و الكتبى « 1 » نيز مولد او را طوس دانسته است و نصير الدين در آن شهر بنابر همهء روايات بسال 597 هجرى ولادت يافت . پدرش محمد بن الحسن خود از فقها و علماى طوس بود و نصير الدين در كنف تربيت او از خردى باز با علوم شرعى و ادبى آشنايى يافت و سپس به تحصيل علوم مختلف عقلى

--> از صفحهء پيش * احوال و آثار محمد بن محمد بن الحسن الطوسى ملقب به خواجه نصير الدين ، آقاى مدرس رضوى ، تهران 1334 * مجالس المؤمنين قاضى نور اللّه ششترى * تاريخ مفصل ايران از استيلاى مغول تا اعلان مشروطيت ، جلد اول از حملهء چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ، مرحوم عباس اقبال آشتيانى ، چاپ دوم 1341 ، ص 501 - 503 * همين كتاب و همين جلد صفحات متعدد و مختلف پيشين . * كشف الظنون حاج خليفه در موارد مختلف كه ذكر آثار خواجه در آنها آمده است مخصوصا ذيل « تجريد الكلام » از بند 346 تا بند 351 ( 1 ) - فوات الوفيات ص 312