ذبيح الله صفا
1187
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
آنها مجموعهء رسالات و مكاتيب و اشعار افضل الدين كاشانى است كه بسالهاى 1331 و 1337 در دو مجلّد بسعى و اهتمام آقاى مجتبى مينوى و آقاى دكتر يحيى مهدوى استادان دانشگاه تهران تحت عنوان « مصنّفات افضل الدّين محمّد مرقى كاشانى » طبع شده و اشعار او را استاد فقيد مرحوم سعيد نفيسى بسال 1311 طبع كرده است . دربارهء ارزش و اهميت وافر افضل الدين كاشانى در حكمت و نيز دربارهء شعر او پيش ازين در جايهاى خود سخن رفته است « 1 » و اينك اعادهء سخن در آن مطالب جايز نيست و اما اهميت خواجه در نثر پارسى بسيارست زيرا او از جملهء افراد نادرى است كه ميان علما و حكماى ايران توانسته است مطالب حكمى و عرفانى را در سطوح بالا با روانى كلام و سادگى آن و در همان حال با اصطلاحات و عبارات فارسى ساده و قابل فهم بنگارش آورد . ازين راه خواجه توفيق يافته است كه بجاى بسيارى از تعبيرات و اصطلاحات عربى مفردات و تركيبات « پارسى » به كار برد امّا درينباره تعصبى هم نورزيد و هرجا كه احساس دشوارى و صعوبتى درينباره نمود از تعبيرات متداول در ميان علما استفاده كرد و نتيجهء اين كار فراهم آمدن مقدار زيادى از اصطلاحات علمى و فلسفى پارسى و يا متداول در پارسى است كه در كمال سهولت و رسايى معنى است . 10 - مؤيّد الدين خوارزمى مؤيّد الدين محمّد خوارزمى از دانشمندان و نويسندگان توانا در اوايل قرن هفتم هجرى است . وى چنان كه خود گفته « در عنفوان صبى و ريعان عمر . . . در كسب و حيازت انواع علوم و جمع و اقتناى اصناف معارف » روزگار گذرانيده « و چون مدتى
--> ( 1 ) - رجوع شود به همين كتاب و همين جلد صحايف 250 - 252 و 426 - 434