الاوزار عن زوّار المزار به عربى . شدّ الازار را جنيد بن محمود شيرازى شاعر و عالم قرن هشتم در سال 791 هجرى تأليف كرد و پسرش عيسى آن را بنام مزارات شيراز بپارسى درآورد . دربارهء هرات كتاب سودمندى با انشاء مزين داريم از سيف بن محمّد بن يعقوب الهروى مشهور به سيفى هروى شاعر و نويسندهء قرن هفتم هجرى كه كتاب خود را با ذكر حملهء مغول بر هرات شروع كرده بوقايع سال 721 ختم نموده و طبعا قسمت اعظم از گفتار خود را بشرح وقايع سلسلهء آل كرت اختصاص داده است . راجع به اصفهان ترجمهء فارسى كتاب محاسن اصفهان تأليف ما فرّوخى از علماى قرن پنجم كه بدست حسين بن محمد آوى بسال 729 هجرى انجام گرفته ، ازين دوره است . دنبالهء نگارش تواريخ محلّى در قرن نهم گرفته شده است و همين‌حال را هم دربارهء تواريخ عمومى و تواريخ مربوط بسلسله‌هاى معيّن از شاهان ايران در آن عهد خواهيم ديد . [ تصوف و عرفان ] نگارش كتاب دربارهء مسائل تصوّف و عرفان طبعا در قرن هفتم و هشتم ، كه از ادوار مهم رواج اين انديشه است ، متدوال و مورد توجّه بود . در آغاز اين دوره كتاب المعارف از مجموعهء مجالس و اقوال سلطان العلما بهاء الدين محمد بن حسين خطيبى بلخى معروف به « بهاء ولد » ( م 628 ) فراهم آمد . درين مجالس و مواعظ حقايق عرفان و دين و تفاسير و تأويلاتى از آيات قرآنى با بيانى شيوا و دل‌انگيز مورد بحث قرار گرفته است . از پسر بهاء الدين يعنى جلال الدين محمد مولوى ( م 672 ه ) شاعر بزرگوار قرن هفتم نيز مجموعه‌يى از مجالس او و نيز كتابى بنام « فيه ما فيه » در دستست كه پسرش سلطان ولد فراهم نموده ، و هم ازو مكاتيب فصيحى كه در بسيارى از موارد حاوى نكاتى در تحقيق بر مشرب صوفيانست بدست داريم .