ذبيح الله صفا

1060

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

متوطن شد زين الدين مظفّر بن روزبهان ( متوفى بسال 603 ) جدّ پنجم جنيد است كه ترجمهء حالش در شدّ الازار ( شمارهء 162 ص 227 از نسخهء چاپى ) ذكر شده است . وى در جامع عتيق شيراز مجلس وعظ دائر كرد و اين مجلس براى اعقابش باقى ماند چنان كه جنيد هم بوعظ و تذكير خود در آن مسجد اشاره‌يى در اشعار خويش دارد « 1 » . جنيد در شرح‌حال همين زين الدين مظفّر ، نياى خويش ، او را از اولاد عمر بن الخطّاب ذكر كرده است . وفات جنيد بعد از سال 791 و گويا قريب به همان تاريخ اتّفاق افتاد . سال مذكور مؤخّرترين تاريخى است كه چندبار در كتاب شدّ الازار تأليف جنيد آمده و ظاهرا سال اتمام آن كتاب نيز بوده است . مهمترين اثر جنيد همين كتابست كه او آن را در ذكر مزارات شيراز در هفت قسمت ( هر قسمت موسوم است به « نوبت » ) به زبان عربى تأليف كرده و شدّ الازار فى حطّ الاوزار عن زوّار المزار ناميده است . مقصود از تأليف اين كتاب آن بود كه راهنمايى براى زيارت مقابر بزرگانى كه در گورستانهاى شيراز مدفون بوده‌اند ترتيب داده شود . پس مؤلّف گورستانها و مواضع زيارت را به هفت دسته منحصر كرده است تا زيارت‌كننده هريك را در يك نوبت از هفت نوبت هفته زيارت كند و درين هفت نوبت ترجمهء 315 تن از معاريف شيراز كه آخرين آنان سعدى شيرازى است با سنين وفاتشان ذكر شده . اين كتاب از حيث اشتمال بر مطالب ذيقيمت در تاريخ رجال و آثار آنان ، از جملهء كتابهاى بسيار معتبر و مهم است زيرا مؤلّف آن در تهيّهء مطالب خود از كتابها و يا از اطلاعات محلّى متقنى استفاده كرده است كه در صورت فقدان آنها بسى از اطّلاعات ما دربارهء رجال بزرگ فارس ناقص مىماند . كتاب شدّ الازار را پسر جنيد شيرازى يعنى عيسى به خواهش يكى از دوستان كه شاگرد پدرش بود به فارسى ترجمه كرد و آن را « ملتمس الاحبّاء خالصا من الرّيا » ناميده است

--> ( 1 ) - : دو منصبند كه با يكدگر نيايد راست * مقام عاشقى و وعظ پيشگاه عتيق