ذبيح الله صفا

989

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

1 - صحبت‌نامه كه بنام غياث الدين محمد بن رشيد الدين فضل اللّه وزير سلطان ابو سعيد ايلخانى در آداب طبقات مختلف ببحر متقارب مثمن مقصور سروده شده است . 2 - محبّت‌نامه در هشت باب ببحر هزج مسدّس مقصور كه در سال 722 هجرى ساخته شده و حاوى مناظراتيست ميان روح و بدن و مغناطيس و كاه و كهربا و نحل و نخل و شمع و پروانه و گل و بلبل و ذره و خورشيد و پشه و پيل . اين منظومه را عماد بنام تاج الدين عراقى وزير سرود . 3 - ده‌نامه ببحر هزج مسدّس مقصور شامل نامه‌هايى بشاه شجاع و عده‌يى از مشايخ و احبّا . 4 - صفانامه يا مونس الابرار كه منظومه‌ييست عرفانى و اخلاقى بنام شاه شجاع در سه باب . مونس الابرار را عماد در بحر سريع بسال 766 هجرى باستقبال از مخزن الاسرار نظامى ساخته است . 5 - طريقت‌نامه كه مثنوى مفصّلى است در حدود 2800 بيت و ده باب ببحر هزج مسدس مقصور در شرح مبانى تصوّف . اين مثنوى را شاعر بنابر قول خود از مصباح الهدايهء عزّ الدين محمود بن على كاشانى ( م 735 ) باضافهء استفاداتى از عوارف - المعارف و كتاب التعرّف لمذهب التصوّف ترتيب داده « 1 » و بنام امير مبارز الدين محمّد سروده است . از اشعار اوست : جوان دولتى از نژاد كيان * كه بُد خانه پرورد چون ماكيان نشانى نديده ز گنج هنر * كرانى گزيده ز رنج سفر نديده ز صيف و شتا گرم و سرد * نه واقف ز درمان نه آگه ز درد شنيد از جهان ديده‌يى خُرده‌دان * كه آتش خورد مرغ هندوستان

--> ( 1 ) - بنظم آرم كتابى بىتكلف * ز مصباح الهدايه در تصوف كنم نقل از عوارف باتعرف * گزيده سيرت اهل تصوف در او ده باب و در هرباب ده فصل * كه باشد جمله را هم فرع و هم اصل . . .