ذبيح الله صفا

954

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

شش سال ديگر باهمان مقام و مرتبهء قديم در خدمت طغا تيمور خان بسر برد و چنان كه ديديم در سال 742 در جنگ ميان سربداران و طغا تيموريان كه در حدود گرگان و طبرستان رخ داده بود كشته شد . ابن يمين با برادر آن خواجه يعنى خواجه غياث الدّين هندو نيز ارتباط و بوى اختصاص داشت و بعد از زوال قدرت آن خاندان يا همزمان با ستايش آن دو بزرگ عده‌يى از امراى خراسان را نيز ستود مانند : طغا تيمور خان كه چندگاهى بادّعاى ايلخانى بر خراسان و گرگان حكمروايى مىكرد ( 736 - 753 ه . ) ؛ ملك معزّ الدين ابو الحسين محمّد بن غياث الدّين كرت ( 732 - 771 ه . ) ؛ خواجه وجيه الدّين مسعود سربدارى ( 738 - 745 ه . ) ؛ خواجه على سربدارى ( 749 - 753 ه . ) ؛ پهلوان حسن دامغانى سربدارى ( 762 - 766 ه . ) و جانشين او خواجه نجم الدّين على مؤيّد سربدارى ( 766 - 788 ه . ) ؛ و درين ميان چندگاهى نيز در گرگان بمصاحبت خواجه علاء الدين وزير سابق الذكر و مدتى در هرات در دربار ملك معزّ الدين حسين كرت و يا در سبزوار در نزد سربداران مىگذرانيده و طبعا شاهد كشاكش‌هاى پىدرپى امراى خراسان در عهد فترت ميان ايلخانان و حملهء تيمور بوده و گاه درين كشاكشها و جنگها نيز حضور داشته است و در يكى از همين جنگها يعنى در جنگى كه در سيزدهم صفر سال 743 ميان ملك معزّ الدين حسين كرت با خواجه وجيه الدين مسعود سربدارى در زاوه ( - تربت حيدرى ) اتفاق افتاده و به شكست و فرار خواجه وجيه الدين مسعود انجاميده بود ، ضمن غارت بنگاه امير وجيه الدين ديوان ابن يمين نيز بغارت سپاهيان آل كرت رفت و گم شد . خواندمير گويد كه ابن يمين درين جنگ « بدست لشكر هرات گرفتار گشت ، چون او را پيش ملك بردند منظور نظر تربيت گردانيد و بنابر آنكه ديوان ابن يمين در آن مصاف تلف گشته بود قطعه‌يى در آن باب گفته مذيّل بمدح ملك معزّ الدين حسين ساخت » « 1 » و آنگاه ابيات مذكور را نقل كرده است . در مجمل فصيحى

--> ( 1 ) - حبيب السير ج 3 ص 386