ذبيح الله صفا
952
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
محمد خدا بنده ( 703 - 716 ) در قصبهء فريومد اسباب و املاك خريده و همانجا متوطن شد ؛ و علاء الّدين محمّد فريومدى كه بروزگار سلطان ابو سعيد و سپس در زمان طغاتيمور خان سالها صاحب ديوان و وزير خراسان بود ، وى را مشمول عواطف خود داشت . دولتشاه اشعارى از يمين الدين نقل كرده و نوشته است كه « مكاتيب نظم و نثر كه امير يمين الدين بفرزندش امير محمود از روم و خراسان نوشته ، و جواب ابن يمين به پدرش ، شهرتى عظيم دارد » « 1 » و تاريخ وفات او در مجمل فصيحى بسال 722 ثبت شده است « 2 » . امير فخر الدين محمود كه در اواخر قرن هفتم در فريومد ولادت يافته بود ، در سايهء عنايت چنين پدر فاضلى تربيت شد ، و هم از جوانى در شمار شاعران و منشيان عهد خويش درآمد و چنان كه خود در مقدمهء ديوانش گفته مقام استيفا يافت و به همين سبب « مستوفى » خوانده مىشد ، و نيز از آنجهت كه مانند پدر متصدّى تحرير طغرا در آغاز احكام بوده ، وى نيز به « طغرائى » اشتهار يافت ، چنان كه پدرش نيز بدين عنوان مشهور بود . ابن يمين منصب استيفاء و تحرير طغراها را در خدمت خواجه علاء الدّين محمّد فريومدى وزير خراسان ( كه در روز چهارشنبه 27 شعبان سال 742 در حدود مازندران بر دست سربداران كشته شد « 3 » ) بر عهده داشت ، و از منشآت او بعضى در نسخهء كهن ديوانش كه ظاهرا پيش از سال 931 هجرى نوشته شده ، موجود است « 4 » و دونامه از منشآتش نيز بطبع رسيده « 5 » . سالهاى نخستين زندگانى ابن يمين در خراسان گذشت و هم در دوران جوانى بتبريز رفت و بدرگاه غياث الدّين محمّد بن رشيد الدّين فضل اللّه وزير كه مجمع ارباب فضل در
--> ( 1 ) - تذكرة الشعراء ص 307 ( 2 ) - مجمل فصيحى ذيل حوادث سال 722 هجرى ( 3 ) - مجمل فصيحى حوادث سال 742 ( 4 ) - فهرست نسخ خطى كتابخانهء مجلس شوراى ملى ، يوسف اعتصامى ، ص 202 ؛ و نيز رجوع شود به فهرست نسخ خطى همان كتابخانه ج 3 ، ابن يوسف شيرازى ، ص 206 ( 5 ) - مجلهء آينده سال دوم ص 238 - 240