ذبيح الله صفا

878

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

شاه نسبت بشيخ الاسلام و نمودارى از مقام بسيار بلند وى در نظر معاصران اوست « 1 » . وفات شيخ امين الدّين همچنانكه ديده‌ايم بسال 745 هجرى اتفاق افتاده و در صحت اين تاريخ ترديدى و بحثى نيست ، و او را در « خانقاه شيخ امين الدين » يعنى همان خانقاه كه خود بنا كرده بود و پيش ازين دربارهء آن سخن گفته‌ايم به خاك سپردند . شيخ امين الدّين بليانى ، گذشته از مقام معنوى بلندى كه داشت و نيز علاوه‌بر علوّ مرتبه در علوم شرعى و در تصوّف و عرفان ، در سلك شاعران عهد خويش نيز منسلك بوده است . در تذكره‌هايى كه يادى ازو شده و پيش ازين نام آنها را آورده‌ايم ابيات بسيار معدودى ازو نقل شده است و در ذكر احوالش هم بنهايت اقتصار اكتفا كرده‌اند ، درحالىكه او از شعراى صاحب ديوان عهد خويش بوده و اينك از ديوانش بندرت نسخى بدست مىآيد . نسخه‌يى كه من از ديوان او ديده‌ام در كتابخانهء ملّى پاريس محفوظست و آن در حاشيهء نسخهء نسبة كهنى است از كليّات سعدى كه بشمارهء supplement 816 از مجموعهء نسخ خطّى فارسى در كتابخانهء مذكور ثبت شده . متن ديوان سعدى درين نسخه بسال 786 و قسمت اول حواشى كه بخشى از خمسهء نظامى است ، بسال 811 تمام شده و ديوان امين كه بعد از آن در حاشيه آمده اگرچه تاريخ ندارد گويا از همان ناسخى باشد كه خمسه را استنساخ كرده . ازين نسخه حواشى اوراق 452 - 505 كه مجموعا 106 صفحه است ، با خطّ بسيار ريز بديوان امين الدّين اختصاص يافته و در آخر آن‌چنين آمده است : « تمّ الديوان الشيخ الاسلام افضل الاولياء الكاملين امين الحقّ و الدّين محمّد قدّس اللّه سرّه العزيز » . مجموع ابياتى كه در حواشى صحايف مذكور مرقوم افتاده بتخمين نزديك 3000 بيت از قصائد عربى و فارسى و غزلهاى فارسى و عربى و ملمعات و ترجيعات و تربيعات و مثنويّات و رباعيّاتست . از اين اشعار ، قصائد فارسى آن ، متوسط و گاه

--> ( 1 ) - متن اين نامه را مىتوانيد در كتاب « تاريخ عصر حافظ » تأليف مرحوم دكتر غنى ص 10 - 13 بيابيد