ذبيح الله صفا

647

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

مرحوم سعيد نفيسى كه شرح مختصرى دربارهء ناصر بجه‌يى آورده « 1 » ( يعنى اسم و شهرت او و معاصر بودنش را با سعدى و غزلسرايى وى و اقامتش در شيراز ) ، گفته است كه « از احوال وى جزين چيزى بدست نيست » و « از غزليات او جز اندكى چيزى نمانده است » ولى بعد در شرح شاعرى بنام « ناصر » از شعراى قرن هفتم نوشته است كه : « تنها اثرى كه ازو هست فتوت‌نامهء منظوميست تقريبا در 700 بيت بر وزن شيرين و فرهاد وحشى كه در 689 بپايان رسانيده است و شايد وى همان ناصر بجه‌يى سابق الذكر باشد « 2 » » . از اشعار ناصر بجه‌يى خوشبختانه مقدارى موجود است چندانكه مىتوان ديوانچه‌يى از آن ترتيب داد . در هفت اقليم غزلى ازو نقل شده « 3 » و در مونس الاحرار « 4 » نه غزل و در جنگى مورّخ به تاريخ هشتصد و بيست و اندى ، گرد آوردهء عبد الحىّ نامى در ماردين ، و محتوى مطالب متنوّع گوناگون كه در كتابخانهء مركزى دانشگاه بشمارهء ( ف 1612 ) محفوظست « 5 » يك غزل و يك رباعى ، و در مجموعه‌يى متعلق بكتابخانهء ايا صوفيا كه ميكرو فيلم آن بشمارهء ( ف 108 ) در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران مضبوطست « 6 » يك ترجيع‌بند در هشت برگ شامل يكصد و هفتاد و شش بيت ، و در يك جنگ اشعار فارسى كه حاوى سخنان منتخب متعددى از شعراى معروفست « 7 » نيز اشعارى ازو ديده مىشود . سخن ناصر بجه‌يى در همهء اين اشعار بسيار روان و مخصوصا در غزلهاى او مقرون بسادگى و لطافت بسيار و حاوى مضمونهاى دلپذيرست . لحن گفتارش بيشتر بشاعران مشرق ايران پيش از قرن هفتم هجرى متمايل است . در غزلهاى وى علاوه بر مضامين

--> ( 1 ) - تاريخ نظم و نثر در ايران ص 176 . ( 2 ) - ايضا همان كتاب ص 177 . ( 3 ) - هفت اقليم ج 1 ص 208 . ( 4 ) - مونس الاحرار ، ج 2 ، تهران 1350 ، ص 989 - 994 . ( 5 ) - فهرست ميكرو فيلمهاى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ص 615 ببعد . ( 6 ) - فهرست ميكرو فيلمهاى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ص 409 - 410 . ( 7 ) - ايضا ص 508 .