قصائد سيف فرغانى كه نشان از مهارت او در سخن مىدهند يا در نعت خداوند و منقبت رسول و يا در وعظ و اندرز و تحقيق و يا در انتقاد از وضع نابسامان زمان و طبقات مختلف اعالى و ادانى است و او هيچگاه اين قصايد غرّا را براى مدح پادشاهان و اميران و وزيران زمان مورد استفاده قرار نداد . تنها يك بار در يكى از دو قصيده‌يى كه بغازان خان فرستاده و پيش ازين دربارهء آنها سخن گفته‌ايم ، چند بيتى در ستايش ازو بمناسبت تقويت دين مبين سروده و آنگاه بر سر سخنان معتاد خود در اندرز و بيان مصائب و مشكلاتى كه عمّال ظالم ايلخانى براى مردم بلاديدهء روم پيش آورده بودند ، رفت . سيف فرغانى قسمتى از قصائد خود را در استقبال قصائد مشهور سروده و آنها را جواب گفته است ؛ و چنان كه مىدانيم اين از جملهء رسمها و عادتهاى شاعران از اواخر قرن ششم ببعد است كه شاعر استاد به كسى مىگفتند كه بتواند از عهدهء جوابگويى استادان مقدّم برآيد . از جملهء اين جوابهاست پاسخ رودكى ( قصيدهء شمارهء 71 - ج 1 ص 158 ) و پاسخ عمعق بخارايى در قصيدهء شمارهء 36 ( ج 1 ص 74 ) و پاسخ انورى در قصيدهء شمارهء 10 ( ج 1 ص 22 ) و پاسخ خاقانى در قصيدهء شمارهء 63 ( ج 1 ص 136 ) و پاسخ عطّار در قصيدهء شمارهء 56 ( ج 1 ص 123 ) و پاسخ سنائى در قصيدهء شمارهء 64 ( ج 1 ص 140 ) و پاسخ كمال الدين اسمعيل در قصيدهء شمارهء 70 ( ج 1 ص 152 ) و شمارهء 73 ( ج 1 ص 162 ) و پاسخ سعدى در قصيده‌هاى شمارهء 33 ( ج 1 ص 60 ) و شمارهء 53 ( ج 1 ص 116 ) و شمارهء 85 ( ج 1 ص 196 ) و جز آنها . قسمت ديگرى از قصيده‌هاى سيف فرغانى ابتكاريست ولى مطلب مهمى كه در آنها و اصولا در همهء قصائد سيف فرغانى قابل توجّهست انتخاب رديفهاى دشوارست در بسيارى از آنها اعمّ از آنكه اين رديفها كلمات مفرده و اسامى باشد يا افعال و يا جمله . از جملهء رديفهاى دشوار قصائد او اين كلمات را مىتوان ذكر كرد : حروف - انديشه - حسن - آينه - حقيقت - آفتاب - سايه - سنگ - دندان - شكوفه - گل - پاى - انگشت - گوهر - مشغول - معقول ، و علاوه بر اين بسيارى افعال بسيط و مركب و جمله‌هاى كوتاه