موسوم به « زراتشت‌نامه » در دستست . اين منظومه همانست كه بر اثر عدم دقت در فحواى ابيات آن ، و فقط بعلّت آنكه يكى از ناسخان آن بنام « زرتشت بهرام پژدو » اشعارى بر آن افزوده و اسم خود را در آنها آورده است ، آن را از زرتشت بهرام پنداشته و در شمار آثار او درآورده و اين اشتباه را مدتهاى دراز تكرار كرده‌اند « 1 » و حال آنكه منظومهء مذكور مطلقا از زرتشت بهرام نيست و زمان نظم آن هم مقدّم بر عهد آن شاعر يعنى يقينا پيش از اواسط قرن هفتم و از شاعر بهى كيش ديگريست بنام « كاوس‌كى » يا كيكاوس از اهل رى . اين منظومهء زراتشت‌نامه حماسه‌يى دينى است ببحر متقارب متضمّن 1500 بيت يا اندكى كمتر و بيشتر در شرح زندگانى زردشت پيامبر بنابر روايات سنّتى زرتشتيان ، كه بايد آن را در زمرهء قديميترين منظومهاى حماسى دينى به زبان فارسى شمرد . از اين روايت نمونه‌هايى در كتابهاى پنجم و هفتم دينكرت و در كتاب زات سپرم ( هر دو از قرن نهم ميلادى ) و بعد از آنها در « ويژار كرت دينيگ » ( Vijar - kart - i - dinig ) مىتوان يافت كه اساس مطالب آنها دو نسك از نسكهاى مفقود اوستا يعنى نسك دوازدهم موسوم به « چهردادنسك » و نسك سيزدهم معروف به « سپندنسك » بوده است اما نمىدانم كدام متن از متون سه‌گانهء مذكور و يا كدام كتاب مستقلّ دربارهء زرتشت و زندگانى او مستقيما در نظم زراتشت‌نامه مورد استفاده بوده است منتهى ناظم آن بصراحت بوجود « دفترى » بخطّ پهلوى اشاره كرده است كه در نزد « موبد موبدان » رى موجود بود و او گويندهء زراتشت‌نامه را بنظم آن دعوت كرد و ظاهرا به دو در قرائت و ترجمهء آن متن براى درآوردن بنظم

--> ( 1 ) - فريدريك رزنبرگ F . Rosenberg مصحح زراتشت‌نامه ( چاپ پطرزبورگ 1904 ميلادى ) و همهء كسانى كه پيش ازو يا بعد ازو دربارهء ناظم زراتشت‌نامه سخن گفته‌اند دچار اين اشتباه شده‌اند . دوست ما آقاى دكتر رحيم عفيفى در مقدمهء ارداويرافنامهء منظوم كه در مشهد بسال 1343 چاپ كرده متوجه اين اشتباه گرديده و در اثبات نظر خود توضيحات سودمندى داده است . به آن مقدمه ( ص 9 - 18 ) رجوع كنيد .