درين امتحان برترى فريد الدين ثابت شد » « 1 » و ظاهرا درين مورد احوال فريد با سرگذشت شاعرى ديگر و شايد فريد كاتب آميخته شده است . فريد احوال بعد از چند گاهى اقامت در اصفهان ، كه مدت آن معلوم نيست ، بشيراز رفت و بدرگاه اتابكان سلغرى فارس پيوست . اين انتقال مصادف بود با حكومت اتابك ابو بكر بن سعد بن زنگى ( 623 - 658 هجرى ) و اگرچه فريد احول در شمار مدّاحان آن اتابك بود ولى بيشتر به فرزند ادب دوستش « سعد » اختصاص داشت و قصايد غرّا در مدح او مىپرداخت . اين عضد الدين سعد بن ابى بكر بن سعد همان شاهزادهء ادب دوست معروفى است كه مورد ارادت سعدى بوده و هم در زمان پدرش در رتق و فتق امور مملكت دست داشته و وفاتش نيز مقارن با مرگ پدرش يعنى به دوازده روز بعد ازو در تاريخ هفدهم جمادى الاولى سال 658 اتفاق افتاده است . بعد از مرگ ابو بكر و سعد ، خواجه فريد الدين همچنان در خدمت اتابكان سلغرى باقى ماند و بمدح امرا و وزراى آن دولت مشتغل بود يعنى دورهء محمد بن سعد ( 658 - 660 ه ) و محمد شاه بن سلغور بن سعد ( 660 - 661 ه ) و اتابك سلجوق شاه بن سلغور ( 661 - 662 ه ) و اتابك ابش خاتون دختر سعد بن ابى بكر ( 662 - 663 ه ) را درك و آنان را مدح كرد و چون ابش خاتون را ستايش نموده بنابراين تا سال 662 يا 663 زنده بود . از ممدوحان معروف فريد الدين احول شمس الدين محمد صاحبديوان ( مقتول بسال 683 ه ) است و گويا فريد مانند معاصر خود سعدى صاحبديوان را با ارسال اشعار از فارس مورد ستايش قرار مىداد . فريد بر شيوهء غالب شاعران پايان قرن ششم و قرن هفتم هجرى بسرودن قصايد مصنوع علاقهء خاص داشت و سخن او جامع جميع شرايطى است كه در نزد شعراى مشابه وى مىبينيم . ديوانش موجود و شامل بيش از سه هزار بيت است . ناقدان پيشين نوشته‌اند

--> ( 1 ) - تاريخ نظم و نثر در ايران ص 166 .