ذبيح الله صفا
389
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
شعرى نيك بوذ بعضى از ديوان او نوشته شذ و از حال و احوال او چيزى ديگر معلوم نشذ » . مجموع ابياتى كه عبد المؤمن علوى از نظام اصفهانى درين مجموعه نقل كرده است اندكى از هزار بيت تجاوز مىكند . منتخبى ديگر از ديوان نظام اصفهانى در كتابخانهء آستانهء قدس رضوى جزو مجموعهيى بشمارهء 4955 نشان داده شده است « 1 » . اين مجموعه از سال 1039 تا 1041 هجرى بدست صدر الدين محمد بن جعفر على بن محمد على معمار اصفهانى نگاشته شده و مشتمل است بر منتخبات ديوانهاى هشت شاعر از آن جمله « ملك الشعراء نظام الدين محمود قمر اصفهانى » شامل دو هزار و دويست بيت در يكصد صحيفه . اندكى از اشعار او نيز در مجمع الفصحاء هدايت ( جلد دوم ص 636 ) نقل شده است . نظام الدين قمر شاعريست متوسط كه دنبال استادان قديم خراسان را در قصايد و مقطعات و رباعيات خود مىگرفت و اگرچه توفيق گونهيى درين راه داشت ، ولى اشعارش يكدست نيست و گاه در ميان ابيات روان منسجم ، به بيتهايى كه در پرداختن آنها دقت و صرف وقت كافى نشده است بازمىخوريم . با اين حال اشعار او متضمن مضمونهاى تازه و زبان روان است و خالى از لطف نيست . از اشعار اوست : فغان از گردش اين چرخ دروا * نفير از روزگار بىمواسا مدارا چند شايد كرد با بخت * به زير اين سپهر بىمدارا دلِ خُو كرده با صد كام پيوست * درين خوارى كجا باشد شكيبا عقيقين اشك بر بيجاده بارم * ز جور دور اين پنگان مينا نه كارى دارم از گيتى بسامان * نه عيشى دارم از گردون مهنّا ندارم راحتى از فضل و دانش * سزد گر جويم از دانش تبرّا
--> ( 1 ) - فهرست نسخ خطى كتابخانهء آستانهء قدس رضوى ، جلد هفتم ( 2 ) تأليف آقاى احمد گلچين معانى ذيل شمارهء رديف 965 ص 812 ببعد