اشكال رمل ، سركنگبين و كيفيت آن ، هشت بهشت ، نهرهاى بهشت ، هفت دوزخ ، بتها ، اوقات معالجه و فصد و امثال اينها . . . هم بنظم ذكر شده است . ناظم كتاب شكر اللّه بن شمس الدين احمد از مردم مغرب ايران بوده و كار خود را در سال 640 بپايان برده است . منظومهء تقليدى ديگر « نصيب الفتيان و نسيب التبيان » است از حسام الدين خويى ( حسن بن عبد المؤمن ) از ادباى نيمهء دوم قرن هفتم آذربايجان كه در دستگاه چوپانيان قسطمونى روم ميزيست و چند كتاب مانند نزهة الكتاب در انشاء فارسى و تحفهء حسام ( لغت منظوم پارسى بتركى ) و قواعد الرسائل در انشاء غير از كتاب نصيب الفتيان دارد « 1 » . بعد از نصاب و منظومهاى تقليد شده از آن‌كه ارزش درسى آنها بسيار زيادست ، بكتب ديگرى در لغت عربى و فارسى بازمىخوريم كه از مهمترين آنها كتاب صراح اللغة است و آن كتاب پرارزش مهمى است كه از صحاح اللغهء جوهرى فارابى ترجمه و تلخيص شد . مترجم كتاب جمال الدين قرشى ( ابو الفضل محمد بن عمر بن خالد ) است كه كار خود را در 681 در كاشغر انجام داد و ضمن ترجمه يعنى گذاردن كلمات پارسى براى بيان معانى لغات عربى اختصارى هم در صحاح انجام داد يعنى بعضى از اشعار را كه جوهرى بشاهد آورده بود حذف كرد و از آيات و احاديثى كه مثال آورده بود قسمتى را كه مورد حاجت بود انتخاب نمود و كتاب خود را « الصّراح من الصحاح » ناميد . جمال قرشى ذيلى به عربى بر كتاب صراح اللغة باسم « ملحقات الصراح » نوشته و در آن بمناسبت از بعضى سلاطين آسياى مركزى و شيوخ و معاريف بلاساغون ذكرى كرده و اطلاعات سودمندى دربارهء آن نواحى آورده است .

--> ( 1 ) - دربارهء نصاب الصبيان و ديگر منظومهاى لغوى رجوع كنيد به فرهنگنامه‌هاى عربى به فارسى ، آقاى ع . منزوى ، تهران 1337 ص 84 - 130 و مآخذى كه در ذيل صحايف نشان داده شده است .