از لغت‌نامهايى كه درين دوره تأليف شده و مسلما از مهمترين كتب لغت عربى است « قاموس المحيط و القابوس الوسيط » است از فيروزآبادى ( قاضى ابو طاهر مجد الدين محمد بن يعقوب بن محمد بن ابراهيم صدّيقى كارزينى فيروزآبادى شيرازى ) . وى در سال 729 در كارزين فيروزآباد ولادت يافت و بعد از تحصيلات مدتى در بغداد مدرّس مدرسهء نظاميه بود و چندى در مسافرت بلاد ايران و شام و روم و مصر و ملاقات با دانشمندان اين ديارها گذراند . پايان عمرش با اواخر عهد آل مظفر و اوايل دورهء تيموريان مصادف بود . وى در سال 796 به يمن رفت و بيست سال در آنجا بماند و چند بار به مكه رفت و هم در مكه كتاب قاموس را بپايان برد و عاقبت در سال 817 هجرى در زبيد از بلاد يمن مرد . فيروزآبادى غير از قاموس كتب متعدد ديگر در تفسير و علوم قرآنى و حديث و فقه و تراجم رجال و علوم ادبى دارد . درين كتاب باعتبار حرف آخر كلمات ( اعمّ از اسامى و مصادر و حروف ) ابوابى ترتيب يافته و باعتبار حروف اوايل فصولى تنظيم شده است . برين كتاب پرارزش لغوى بسبب اهميتى كه داشت شروح و تكمله‌ها و يا كتبى در بيان غلطهاى فيروزآبادى و ترجمه‌هايى از آن به فارسى و تركى و امثال اينها نوشته شده كه ذكر همهء آنها سخن را سخت بدرازا خواهد كشانيد « 1 » . لغت‌نامهء عربى به عربى ديگرى ازين دوره داريم كه آن هم از كتابهاى مشهور متداول و موسوم است به « مختار الصحاح » و چنان كه از اسم آن برمىآيد تلخيص و برگزيده‌ييست از صحاح اللغهء جوهرى فارابى كه بدست زين الدين رازى ( محمد بن شمس الدين ابو بكر بن عبد القادر ) از ادباى قرن هشتم هجرى كه تا سال 768 زنده بود ، ترتيب يافته و از ديگر كتب معتبر لغت نيز چنان كه مؤلف گفته مطالبى بر آن افزوده شده است . زين الدين رازى علاوه بر مختار الصحاح كتابهاى ديگرى مانند « روضة الفصاحة » و « الذهب الابريز

--> ( 1 ) - رجوع شود به : كشف الظنون ستون 1306 - 1310 . - مقدمهء تاج العروس كه خود براساس و مبناى قاموس تأليف شده و البته از آن كاملتر است . - فهرست كتابخانهء مدرسه سپهسالار ، آقاى ابن يوسف ج 2 ص 232 - 241 .