ذبيح الله صفا
271
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
ردّ بر مصادرهء اقليدس در اصول هندسه - كتاب الاسطوانه - رساله در حساب و جبر و مقابله - جامع الحساب - كتاب الظفر در جبر و مقابله - زبدة الهيئة به فارسى - زبدة الادراك در هيئت - كتاب تحصيل در علم نجوم - كتاب البارع در معرفت تقويم و حركات افلاك - مدخل منظوم فارسى در علم نجوم - رسالهء منظوم فارسى اختيارات مسير القمر - رساله در بيان صبح صادق به فارسى - ترجمهء صور الكواكب ابو الحسين عبد الرحمن صوفى رياضىدان بزرگ قرن چهارم به فارسى - تذكرهء نصيريه به فارسى در هيئت . شاگرد نامبردار خواجه نصير الدين طوسى قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود شيرازى ( م 710 ) كه تا كنون چند بار بنام او بازخوردهايم ، و شرح حالش را در شمار نويسندگان فارسى اين عهد خواهيم آورد ، چند كتاب معتبر در رياضيات و نجوم دارد . از آن جمله در كتاب نفيس فارسى خود درّة التاج لغرّه الدبّاج جزئى بسيار مبسوط و ممتّع در علم نجوم و هيئت و ارثماطيقى و موسيقى آورده است كه حقّا بايد آن را از امّهات كتب رياضى درين عهد دانست . از كتابهاى ديگر وى در رياضيات و نجوم كه همهء آنها از جملهء كتب معتبر در رياضيات شمرده شده يكى كتاب نهاية الادراك فى دراية الافلاك است است به عربى در چهار مقاله كه بنام بهاء الدين محمّد حاكم اصفهان پسر شمس الدين صاحب ديوان جوينى نوشت - ديگر كتاب « التحفة الشاهية » است به عربى در هيئت كه علامه آن را بنام تاج الاسلام امير شاه پسر تاج الدين معتز ( از وزراى روم ) نوشت و باسم او تحفة - الشاهية ناميد . برين كتاب شرح مير سيّد شريف جرجانى و شرح ملا على قوشجى معروفست . - ديگر كتاب اختيارات مظفّرى كه آن را بنام مظفر الدين يولوق ارسلان چوپانى قسطمونى از قسمت هيئت درّة التاج و از كتاب نهاية الادراك خود اختيار نمود و در چهار مقاله ( مقدمات ، هيئت جرمهاى علوى ، هيئت زمين ، معرفت بعدها و جرمهاى ستارگان ) به فارسى تأليف كرد . صفى الدّين ارموى ابو المفاخر عبد المؤمن بن يوسف بن فاخر از مشاهير موسيقى دانان و رياضيون قرن هفتم است كه نزديك بسال 613 ولادت يافت و در سال 693