كتاب چهار مقالهء اول آن بيونانى در دست است و باقى را از روى ترجمه‌هاى عربى يافته‌اند . اصلاح اين كتاب از بنى موسى است كه بآثار آپولونيوس توجه بسيار داشته‌اند و تحرير خواجه از آن مشهور است . زحماتى كه محقّق طوسى در تنقيح و اصلاح و تحرير آثار رياضىدانان بزرگ دنياى پيش از خود كشيد علوم رياضى را براى علماى عهد وى و كسانى كه بعد ازو سرگرم مطالعه و تحقيق در ابواب اين علم بودند علمى سهل الوصول ساخت و آنانرا بىآنكه دچار موانع گوناگون و مشكلات لاينحل شوند از زلال حكمت رياضى يونانى سيراب ساخت و بعبارت ديگر خواجه همان كار را در علوم رياضى كرد كه ابو على سينا پيش ازو در حكمت مشّاء انجام داده بود « 1 » . خواجه نصير الدين طوسى غير ازين تحريرات كه همهء آنها بعربيست كتب معتبر و متعدد ديگرى در نجوم و رياضيات دارد كه قسمت بزرگى از آنها به فارسى است و در ضمن معرفى آثار منثور فارسى از آنها سخن خواهيم گفت . بر قسمتى ازين آثار شرحهايى نوشته شده و آنها نيز مشهور و از كتب درسى رياضيات قديم است . از جملهء اين كتابهاست بيست باب فى معرفة الاسطرلاب به فارسى ( تلخيص خواجه از صد باب خود دربارهء اسطرلاب ) - ترجمه و تفسير ثمره ( يا : صد كلمهء ) بطلميوس القلوذى به فارسى دربارهء احكام نجوم - رسالهء معينيه در نجوم به فارسى - حل مشكلات معينيه در نجوم به فارسى - سى فصل در در معرفت تقويم كه بپارسى و تازى هر دو نوشته و چند بار شرح شده است - شرح تذكره كه در حقيقت تفسيريست بر مجسطى و علامه قطب الدين شيرازى آن را شرح كرده و شرحى ديگر نظام الدين حسن بن محمّد بن حسين قمى نيشابورى بنام توضيح التذكره بسال 711 بر آن نوشته است و شرحهاى ديكرى هم از قرون بعد برين كتاب ذكر كرده‌اند . - رسالهء

--> ( 1 ) - دربارهء تحريرات خواجه پيش ازين مقاله‌يى بنام « تحريرات خواجه نصير الدين طوسى » در يادنامهء خواجه نصير الدين طوسى طبع تهران 1336 از صفحهء 153 تا صفحهء 165 نوشته بودم و آنچه اينجا دربارهء تحريرات خواجه نوشته شده نقل از آنجاست .