( م 766 ) است كه بنام غياث الدين محمد وزير پسر رشيد الدين فضل اللّه همدانى ترتيب داد و از قديم بين طلاب علوم متداول بود . اسم اين شرح « تحرير القواعد المنطقية فى شرح الشمسية » است و مير سيد شريف جرجانى ( م 816 ) حاشيه‌يى بر آن نوشت كه به « حاشيهء كوچك » معروف شد و بر آن حاشيه حواشى متعدد نوشتند . علاوه بر آنها كه گفتيم بر شمسيه شرح‌ها و حاشيه‌هاى متعدد ديگر هم نوشته شد « 1 » و علامهء حلّى هم شرحى برين كتاب دارد بنام القواعد الجليّة . - اين نجم الدين كاتبى كه ذكر او گذشته است از مشاهير حكما و رياضىدانان عهد خود بوده و در رصدخانهء مراغه در خدمت خواجه نصير كار مىكرده و غير از تأليفات مذكور آثارى در حكمت نيز داشته كه بعد ازين ذكر خواهيم كرد . دانشمند بزرگ عهد مغول قاضى عضد الدين ايجى ( م 756 ) ، كه نام او را پيش ازين ديده‌ايد ، كتابى در « آداب البحث » از فروع علم منطق دارد كه شرح‌هايى از آن بوسيلهء مير سيد شريف جرجانى و محمد حنفى تبريزى ( م 900 ) و محيى الدين بردعى ( م 927 ) و عصام الدين اسفراينى ( م 943 ) ترتيب داده شد « 2 » . علامه قطب الدين شيرازى شاگرد نامبردار خواجهء طوسى در كتاب معروف خود « درّة التاج » كه پيش ازين ذكرش گذشت يك « جمله » را كه بواقع كتابى مشروحست بمنطق اختصاص داده و آن را به فارسى روان نوشته است . اين « جمله » خود در حكم كتاب جامعى است در همهء ابواب منطق . از كتابهاى مبسوط منطق در قرن هفتم و هشتم كتاب « بيان الحق » و « مطالع الانوار » و « المناهج » از ارموى سراج الدين محمود بن ابى بكر بن احمد ( 594 - 682 ) است . وى اهل اورميه ( - رضائيهء كنونى ) بود و اواخر عمر را در قونيه مىگذرانيد و همانجا وفات يافت . او را تأليفات ديگر مانند التحصيل در اصول فقه كه مختصر محصول امام

--> ( 1 ) - رجوع شود به كشف الظنون ستون 1063 و 1064 ( 2 ) - فهرست كتابخانهء دانشگاه ج 3 ص 3