متوفى 676 ) صاحب كتاب معارج و شاگردش علامهء حلّى هستند . علّامهء حلّى جمال - الدين ابو منصور حسن بن يوسف بن مطهّر ( 648 - 726 ) را بايد از بزرگترين پيشروان علماى تشيع در قرنهاى بعد از حملهء مغول دانست . وى از جملهء معاريف عالمان شيعهء اثنى عشرى و از متكلمان و مؤلفان مشهور اين طايفه و از شاگردان معروف ابن طاوس و خواجه نصير الدين طوسى و نجم الدين دبيرانست و در نشر تشيع در عهد حكومت مغول سهم عمده‌يى دارد و به همين سبب ميان علماى شيعهء ايران همواره نافذ و مشهور بوده است . وى براى پسر خود فخر المحققين محمد كتابى بنام تهذيب الوصول الى علم الاصول در دوازده مقصد نوشته و آن را به صورت خلاصهء جامعى از علم اصول درآورده است . از كتابهاى معروف ديگر او در علم اصول كتاب نهاية الوصول الى علم الاصول معروف به « نهاية » است كه از جملهء مهمترين كتابهاى شيعه درين فن شمرده مىشود . ديگر از كتابهاى علامه در اصول كتاب مبادى الوصول الى علم الاصول - نهج الوصول الى علم الاصول - غاية الوصول الى علم الاصول - منتهى الوصول الى علمى الكلام و الاصول را نام مىبريم ، و نظرى به همين فهرست نشان مىدهد كه علّامه در تحرير اين كتابها بيشتر رعايت حال متعلمان را در درجات مختلف تحصيل مىكرده است . كتاب تهذيب الوصول علامهء حلى را چند بار شرح كرده‌اند و از جملهء شرحهاى قديم آن كتاب منية اللبيب است از ضياء الدين عبد اللّه حسينى خواهرزادهء علامه كه كتاب خود را بسال 740 تمام كرد . اين شرح را ببرادر ضياء الدين يعنى عميد الرؤسا سيد عميد الدين ( م 754 ) نيز نسبت داده و به همين سبب آن را شرح عميدى هم ناميده‌اند . عميد الدين چند كتاب ديگر علامهء حلى مانند قواعد و انوار الملكوت و مبادى الوصول و نهج المسترشدين را نيز شرح كرد . در باب كتاب « معتقد الامامية » كه يك كتاب پرارزش در كلام و اصول و فقه به فارسى و از قرن هفتم هجرى است ، پس ازين سخن خواهم گفت .