در علوم ديگر قرآن خصوصا در تفسير اهل سنّت و شيعه و صوفيهء اين عهد داراى آثار متعددند و پيداست روش هر دسته از آنان دنبال همان روشهايى است كه در دو مجلّد پيشين بدانها اشاره كرده‌ام . از جملهء كتب مهم تفسير درين دوره كه شهرت بسيار دارد انوار التنزيل و اسرار التأويل به عربى از قاضى ناصر الدين ابو الخير عبد اللّه بن عمر بن محمّد شيرازى بيضاوى معروف به قاضى بيضاوى است كه از علماى بزرگ و معروف زمان خود در علوم مختلف دينى بوده و در تفسير و كلام و فقه و اصول تأليفات مهمّى داشته است . وى مدتى در دورهء اتابكان سلغرى سمت قضاء شيراز داشت و بعد بتبريز رفت و در آنجا بتدريس اشتغال جست تا بسال 685 بنابر ذكر صلاح الدين الصفدى درگذشت . وفات او را باشتباه در سالهاى ديگرى مانند 641 و 691 و 692 نيز نوشته‌اند . تفسير بيضاوى را از قديم مؤلفانى از قبيل الصفدى و ابن يوسف شامى ( محمّد بن يوسف ، صاحب : الاتحاف بتمييز ما تبع فيه البيضاوى صاحب الكشاف ) به ميزان زيادى متأثر از تفسير كشاف زمخشرى دانسته‌اند و با اينحال تحقيقات فقهى و كلامى و ادبى و تاريخى بيضاوى هم در تأليف اين كتاب سهم بسزايى دارد . اهميّت اين كتاب مايهء آن شد كه چند حاشيه و شرح بر آن نوشته شود . از جملهء مهمترين آنها حاشيه‌ييست كه شيخ الاسلام ابو يحيى زكرياى انصارى ( م 727 ) از علماى معروف شافعى تونس بنام « فتح الجليل ببيان خفى انوار التنزيل » نوشته و در آن بسيارى از موارد مجمل و مبهم تفسير بيضاوى را روشن كرده است « 1 » . بعد از آن عصام الدين اسفراينى ( م 943 ) بر قسمتى از آن حاشيه و شرح نوشته و همچنين است ابو الفضل خطيب كازرونى ( اواسط قرن دهم ) و بسيارى ديگر . حاشيهء قاضى نور اللّه شوشترى از علماى بزرگ شيعه ( قرن يازدهم هجرى ) و حاشيهء سعدى چلبى ( م 945 ) و حاشيهء بخارى و حاشيهء

--> ( 1 ) - طاش كبرىزاده ، مفتاح السعادة ج 1 ص 436 و پاورقى ص 90 از ج 1 فهرست مدرسهء سپهسالار