ذبيح الله صفا

5

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

از جملهء كسانى كه در برابر حملهء چنگيز به طرف مغرب رانده شده و در سرحدات بلاد خوارزمشاهى ساز و سامانى يافته بود كوچلوگ « 1 » خان پسر انگ خان « 2 » رئيس قبايل نايمان بود . پدرش انگ خان در حملات چنگيز مجروح شد و مرد و كوچلوگ بعد از آنكه چنگيز بر سرزمين قوم قرقيز تسلط يافت از برابر سپاه خان مغول گريخت و بگور خان پادشاه قراختائيان پناه جست و در سال 607 چنان كه در احوال محمد خوارزمشاه ديده‌ايم ( تاريخ ادبيات در ايران ج 2 ص 32 - 33 ) از راه اتحاد با پادشاه خوارزم دولت قراختائيان را برانداخت و خود بر متصرفات شرقى آنان مانند كاشغر و ختن تسلط يافت تا آنكه در سال 615 در مقابل حملهء سپاهيان چنگيز خان ببدخشان گريخت و كشته شد . اما سلطان محمد خوارزمشاه بعد از برانداختن قراختائيان سوداى فتح تركستان و چين را در سر پروراند و در حدود 612 بجانب سرزمين قرقيز لشكر كشيد و در آنجا با يك دسته از سپاه مغول كه بسردارى جوجى خان پسر چنگيز خان در تعاقب دسته‌هايى از فراريان تاتار تاخت‌وتاز مىكردند ، بازخورد و هر دو دسته پس از جنگى كوتاه يكديگر را رها كردند . درين اوان دائرهء فتوحات چنگيز در حال توسعه بود چنان كه در سال 612 سلسلهء كين را ، كه فرمانرواى چين شمالى ( طمغاج ) بوده و پادشاهان آن را بلقب « آلتون خان » ميخوانده‌اند ، برانداخت و پكينگ ( - پكين - پكن ) دار الملك طمغاج را مسخر ساخت و بر تبّت استيلا يافت . چون خبر اين فتوحات چنگيز بهمسايهء او محمد خوارزمشاه رسيد وى را بيمناك ساخت و بفكر تحقيق انداخت و به همين سبب نمايندگانى برياست سيّد اجلّ بهاء الدين رازى بنزد چنگيز كه در اين وقت در پكينگ مستقر بود ، فرستاد . منهاج سراج شرح مشاهدات اين هيأت را كه نقلهايى دهشتناك از كشتارهاى مغولان در تبت و طمغاج كرده بودند ، با ذكر رسالتى كه آنان در نزد چنگيز داشتند ،

--> ( 1 ) - Kutchlug ( 2 ) - Ong