انن « 1 » و الجا « 2 » و كرولن « 3 » ؛ ميان منزلگاههاى تاتار و كرائيت زندگى مىكردند . بعدها همهء اين اقوام را بنابر تسميهء جزء بر كلّ مدتى تاتار و سپس مغول ناميدند . اين قبايل باژگزار و فرمانبردار پادشاهان چين شمالى ( طمغاج ) بودند ، و طوايف اصلى مغول هم البته يك دسته ازين قبايل محسوب مىگرديدند . اولين كس ازين طايفه كه توانست يوغ بندگى و فرمانبردارى را بشكند يسوگاى ( يسوگى ) « 4 » پدر چنگيز رئيس طايفهء قيات از قبايل مغول بود . وى نه تنها توانست عده‌يى از طوايف مغول را باطاعت درآورد بلكه بعضى از طوايف تاتار را « 5 » در مشرق منهزم ساخت و در جنگهاى طوائف كرائيت نيز شركت نمود و پادشاه آن قوم را در برابر دشمنانش تقويت كرد و با او طرح اتحاد و برادرى ريخت . پسر بزرگتر يسوگاى « تموجين » « 5 » نام داشت يعنى « آهنين » كه بنابر قول مشهور در سال 1155 ميلادى ( - 549 هجرى ) و بنابر اصح اقوال در سال 1167 ميلادى ( - 562 هجرى ) ولادت يافت « 6 » و چون بسيزده سالگى رسيد پدرش درگذشت و او كه از برادران بزرگتر بود جانشين پدر شد و اگرچه در اوايل كار بزحمات و شدايد دچار گشت ليكن به زودى كليهء قبايل مغول و تاتار را تحت اطاعت درآورد و حتى بر قبايل مسيحا كيش كرائيت نيز غلبه يافت و از همين اوان به « چنگيز خان » مشهور شد . چنگيز در حدود سال 600 هجرى قبايل عيسوى نايمان « 7 » را منقاد خود كرد و در سال 603 هجرى قوم « قرقيز » و پس از آن طوايف « ايغور » را كه سابقا كيش مانوى داشته و در مراكز مهمى از قبيل تورفان و « بيش باليغ » و قره شهر مستقر بوده‌اند ، باطاعت درآورد .

--> ( 1 ) - Onon ( 2 ) - Oldja ( 3 ) - Keroulen ( 4 ) - Yesugai ( Yesugei ) ( 5 ) - Temodjine ( 6 ) - دربارهء سال ولادت چنگيز اقوال ديگر نيز هست . رجوع شود به : Rene Grousset , L'Empire Mongol , Paris , 1941 , p . 51 . ( 7 ) - Naiman