بدين ترتيب تشكيل دولت ايلخانى در ايران با تقويت آيين مسيحى درين كشور همراه بود تا بجايى كه عيسويان ايران هولاگو و دوقوز خاتون را نجات‌دهندهء خود تصور مىكردند . امرا و سرداران عيسوى هولاگو نيز دنبالهء روش خان را در مملكتهاى فتح شده مىگرفتند و هرجا دستشان مىرسيد بايجاد كليساهاى تازه يا تبديل مسجدها بكليساها مبادرت مىجستند « 1 » . در عهد سلطنت اباقا خان نيز كار عيسويان همچنان رونق داشت ، خاصه كه يكى از زنان او دختر امپراطور روم شرقى ( - ملك اسطنبول ) بود « 2 » ؛ و علاوه برين شكست‌هاى پياپى سپاهيان مغول از سرداران اسلام در شام ، و دست‌اندازيهاى مسلمانان بمتصرفات مغولان و خشمى كه ازين راه براى آنان حاصل شده بود ، و متوقف ماندن پيروزيهاى مغول ، ايلخان و مشاوران مغولى او را بر آن مىداشت كه هم عيسويان را در داخلهء مملكت تقويت كنند و هم با ارمنيان و صليبيان و پاپ و پادشاهان فرنگستان از در دوستى درآيند و آنانرا بحمله بر مماليك ايوبى و هجوم بسرزمينهاى اسلامى برانگيزند و سفيرانى به اين قصد بدان ناحيتها بفرستند . « 3 » در عهد سلطنت سلطان احمد تگودار ، كه مسلمان بود ، عيسويان دچار ضعف و شكست شدند و برخى از كليساهاى آنان بامر ايلخان خراب گشت ، ليكن چنان كه مىدانيم سلطنت تگودار كوتاه بود و بعد ازو ارغون خان ، كه عيسويان و يهوديان را تقويت مىكرد ، فرمان داد تا از نو كليساها و كنشت‌هاى آنان را مرمت كنند ؛ و در عهد او باز نفوذ روحانيان مسيحى در ايران فزونى گرفت و او خود نيز با پاپ و پادشاهان فرنگ روابط قديم را تجديد كرد تا مقدمات حمله بر مسلمانان شام و مصر را فراهم آورد « 4 » .

--> ( 1 ) - تاريخ مغول ، مرحوم عباس اقبال ، چاپ اول ص 198 . ( 2 ) - جامع التواريخ ص 740 . ( 3 ) - در اين باب رجوع شود به تاريخ مغول مرحوم عباس اقبال ص 202 - 204 . ( 4 ) - ايضا ص 244 - 245 .