تنوّع موضوعات و مباحث علمى و فرهنگى در قرون وسطا طبقه‌بندى علوم طبقه‌بندى علوم در عالم اسلام از قرن سوم هجرى ( نهم ميلادى ) آغاز شد و پس از آن اندك‌اندك اين كوشش و تلاش افزايش يافت « در آغاز ، مبناى اين طبقه‌بندى تقسيم ارسطويى علوم به نظرى ، عملى و صناعى بود ، . . . اين طبقه‌بندى بعدها رفته‌رفته كاملتر شد ، علوم اسلامى بر علوم قديمى افزوده شد و معرفت دينى و مابعد طبيعى به معنى عرفان بالاترين درجه را پيدا كرد . يكى از قديمترين و مؤثرترين طبقه‌بنديها از فارابى است كه در كتاب احصاء العلوم بيان شده . . . و با جزئى تغيير مورد قبول ابن سينا ، غزالى و ابن رشد واقع شده است . 1 . وى در احصاء العلوم ، علم زبان را به هفت بخش تقسيم مىكند : 1 . علم الفاظ مفرد ، 2 . علم الفاظ مركب ، 3 . علم قوانين الفاظ مفرد ، 4 . علم قوانين الفاظ مركب ، 5 . علم قوانين درست نوشتن ، 6 . علم قوانين درست خواندن . 2 . علم منطق را به هشت بخش تقسيم مىكند و در آن از مقولات و قوانين معقولات و قوانين سنجش « قياس » و قوانين برهان و گفتارهاى جدلى سفسطه و قوانين خطابه و قوانين شعر سخن مىگويد . 3 . علم تعاليم را به هفت بخش ، يعنى علم عدد ، علم هندسه ، علم مناظر ، علم نجوم ، علم موسيقى ، علم اثقال و علم حيل ( كه شامل جبر و مقابله و معمارى و مهندسى و علم ساختن آلات نجوم و آينه‌ها و ظرفهاى عجيب مىشده است ) تقسيم مىكند . 4 . علم طبيعى را نيز به هفت بخش تقسيم مىكنند شامل 1 . بحث در آنچه ميان اجسام طبيعى مشترك است ، 2 . بحث در اجسام بسيط و عناصر اجسام مركب ، 3 . بحث در پيدا شدن و نابود شدن ( كون و فساد ) ، 4 . بحث در اعراض و انفعالات عناصر ، 5 . بحث در اجسام تركيب يافته از عناصر ، 6 . بحث در معادن ، علم گياهان ، علم جانوران . 5 . علم الاهى يا مابعد الطّبيعه را نيز به سه بخش تقسيم مىكند شامل : 1 . بحث در موجودات از لحاظ وجود ، 2 . بحث در اصول و مبادى براهين ، 3 . بحث در موجوداتى كه جسم نيستند . 6 . علوم مدنى و فقه و كلام كه شامل سياست مدن و علوم مدنى و علم فقه و علم كلام بود .