ناتوراليسم است ، و از 1880 تا 1900 كه دوره عكس العمل برضد ناتوراليسم است . بعضى از نويسندگانى كه در دورهء انقلاب فرانسه به خارجه مهاجرت كرده بودند ، بعد از 1800 به فرانسه بازگشتند ، و به‌سبب آشنائى با ادبيات خارجى ، افق ادبيات را توسعه دادند . از اين جمله بالاخص بايد مادام دوستال و شاتوبريان را نام برد . چيزى از اين قرن نمىگذرد كه رمانتيسم غالب مىشود . افكار شاعرانه ( 1820 ) از لامارتين ، آغاز واقعى شعر رمانتيك است . در ادبيات فرانسه ، سرآمد و عالم نظرى رمانتيسم « ويكتور هوگو » مىباشد . از شعراى رمانتيك مشهور ديگر ، ويينى ، موسه ، و گوتيه را ميتوان نام برد . در تئاتر ، ويكتور هوگو و دوما ( پدر ) - تئاتر رمانتيك را آغاز كردند . در زمينهء رمان‌نويسى « رمانتيسم » سبب پيشرفت و تنوّع رمان شد . از رمان‌نويسهاى معروف ساند ، دوما ( پدر ) ستندال و مريمه را ميتوان نام برد . اگرچه « بالزاك » از تأثير رمانتيسم خالى نبوده است ، در درجه اول ، مؤسس مكتب واقع‌پردازى جديد محسوب مىشود . رمانتيسم ، تحقيقات تاريخى را نيز احياء كرد ، از نويسندگان معروف در اين زمينه مىتوان ا . تيرى ، ميشله ، گنرو وتير را نام برد . سنت بوو يكى از بزرگترين نقادان ادبى بشمار مىآيد . بالاخره در زمينه‌هاى مذهبى ، لامنه و « لاكوردر » از رمانتيسم متأثرند . در دورهء 1850 - 1880 تحولات تازه‌اى در ادبيات روى داد . شكست سياسى انقلاب 1848 ( انقلاب فوريه ) عكس العمل برضد رمانتيسم را - كه در رديف ليبراليسم بشمار مىآيد - تشويق كرد . رنان و « ا آ . تن » ارباب فكر نسل جديد گرديدند . گروه « پارناسيان » پيدايش يافت ، « لوكونت دوليل » رهبر اين گروه بود و سولى و پرودوم بدان تعلق داشت - بودلر شعر غنائى را احيا كرد و پس از وى « رمبو » و ورلن ، نهضت آزادىبخشى به الهام شعرى دادند و تكنيك شعر را تعقيب و عصر شعر نو را آغاز كردند . در رمان ، واقع‌پردازى بالزاك به شاهكارهاى « فلوبو » منجر شد . برادران گونكور راه را براى ناتوراليسم مهيّا ساختند . بالاخره از مشخصات نيمه دوم قرن نوزدهم ميلادى توسعه مطبوعات و مداخلهء مردم ، و تأثير افكار عمومى در امور و مسائل سياسى است . در دهه آخر قرن نوزدهم ميلادى با دو جريان متقابل مواجه مىشويم : ناتوراليسم ، كه سوداى اعمال دقت علمى را در ادبيات دارد ، و عكس العمل ناشى از تأثير برگسون به گرايش به معنويات در آن مشهود است . مؤسس مكتب ناتوراليسم ا . زولا است . از ادباى