نظر طبى افضل كرمانى ملك دينار از افضل كرمانى از دانشمندان قرن ششم هجرى ، سئوال مىكند با زخم و خونريزى كه در زير چشم دارم مىتوانم گوشت بخورم يا نه ؟ افضل مىگويد : « . . . اگر دو سه روز احتراز فرمايند . شايد « 1 » ، تا قوت خون كمتر شود و ورم ساكن گردد ، خواجه‌اى از خواجگان درگاه مبارك ايستاده بود ، گفت : اى خداوند ، اگر كباب كنند و بوى آن به مشام اشرف رسد و نخورد همانا صواب باشد . امير خود جواب داد : آرى من كباب ببويم و تو بخورى . » « 2 » فصد پزشكان قرون وسطا در پنج مورد از فصد و خون گرفتن خوددارى مىكردند : 1 . پس از هم‌خوابگى ، 2 . پس از استحمام ، 3 . هنگام پرى معده و روده‌ها از فضلات ، 4 . هنگام سرما و گرماى سخت ، محتسب بايد از فصّادان تعهد بگيرد كه در فصد اشخاص زير ، جز با مشورت پزشكان اقدام نكنند : 1 . اشخاصى كه بسيار ضعيف و لاغرند ، 2 . كسانى كه بدنى خشك دارند ، 3 . صاحبان بدن متخلخل ، 4 . كسىكه بدنى سست دارد ، 5 . كسى كه بدن زردرنگ و بىخون دارد ، 6 . كسىكه در مرحلهء نقاهت است ، 7 . كسىكه سردمزاج است ، 8 . هنگام درد سخت نيز بايد از خون گرفتن خوددارى نمود . حجامت و ختنه پزشكان قديم حجامت را نيز بسيار سودمند مىدانستند و معتقد بودند كه حجّام و فصّاد بايد سبك « 3 » و خوش‌اندام و به كار خود مسلط و آگاه باشند تا به بيمار ، درد و رنج نرسانند . حجام بايد ابزار ختنه را نيز همراه داشته باشد و بر زن و مرد ، ختنه ، واجب است . ابو حنيفه اين عمل را مستحب موكّد مىداند . مقررات و نظامات پزشكى در قرون وسطا نيز براى حقوق و وظايف پزشكان مقرراتى وجود داشت كه همهء متصديان امور طبى ملزم به تبعيّت از آنها بودند . اين مقررات بعدا مهمتر و كاملتر شد . در كتابهايى مانند المدخل تأليف ابن الحاج و كتاب معالم القربه فى احكام الحسبه تأليف ابن الاخوه نكاتى از

--> ( 1 ) . شايسته است . ( 2 ) . آيين شهردارى ، از ص 166 به بعد . ( 3 ) . چابك .