پادشاهان حاجتمندترين مردم به سياستند ، زيرا امور رعيت بدانان تفويض شده است و همچنين ولات و صاحبان ثروت و قلم كه هر كدام در خدمت خود ، گروهى از قوم و نزديكان را دارند - فقيران تهيدست هم محتاج به سياست و حسن تدبيرند ، بلكه در پاره‌يى امور از پادشاهان نيز بدان محتاج‌ترند ، زيرا پادشاهان ياران و كارگزاران ، براى مساعدت و همراهى خود دارند اما فقير در معاش و مقام اجتماعى بايد تنها بر نفس خودش اعتماد كند و نفس انسانى صرف‌نظر از ثروت يا مقام اجتماعى صاحب خود ، محتاج سياست است . هركس ، از مردم ميانه‌حال گرفته تا پادشاهان ، براى حفظ خواربار و ساير لوازم حيات محتاج منزل است و براى حفظ منزل و بقاى نسل نيازمند زن و خدمتگزاران خانه است و از اين راه خدمت‌گزارانى فراهم مىآيند كه ترتيب امور و وظايف آنان ، لازم است و در اين امر شاه و گدا و خادم و مخدوم و غنى و فقير همه يكسانند . نخستين چيز از انواع سياست كه انسان بايد بدان شروع كند ، سياست نفس خود است كه نزديكترين و سزاوارترين چيزها به عنايت و توجه است و بايد جميع معايب آن را بشناسد و آن را به صلاح آورد و نبايد هيچ عيب را فروبگذارد ، زيرا چون آن را به حال خودش گذارد ، نيرو مىگيرد و اصلاح آن دشوار مىشود ، چون آدمى به نفس خود مغرور است با آن تسامح مىكند . پس بايد دوست عاقل و امين انتخاب كند تا به منزلت آينه‌يى براى وى باشد ، و نيك و بداحوال وى را به دو نمايد . بهترين راه اصلاح نفس ، تحقيق در اخلاق مردم و مقايسهء آن با ملكات خويش است تا هرچه را نيك يا بد ، بدان كار كنند و از هرچه بد است اجتناب ورزد . براى رام كردن نفس بايد آن را در برابر كارهاى نيك تشويق و براى اعمال بد تنبيه كرد ، يعنى در صورت اول او را از بعضى لذات برخوردار داشت و در صورت دوم ، از آنچه دوست دارد منع كرد . هركس ، مگر آنان كه از طريق ارث و تجارت و كسب سابق خود ، مالى در دست دارند ، براى طلب روزى محتاج كسب مال است و كسب مال ممكن نيست ، مگر از طريق تجارت و صناعت كه دومى از لحاظ بقا بر اوّلى رجحان دارد . صناعاتى كه با مروت مقارنند بر سه دسته مىشوند : اول آنها كه از عقل برمىخيزند و نتيجه صحت رأى و حسن تدبيرند مانند صناعت پادشاهان و وزيران و واليان و امثال آنها . دوم آنها كه منبعث از ادب و دانش است چون كتابت و بلاغت و علم فلك و طب . سوم صناعتى كه از شجاعت برخيزد چون پيشهء جنگجويان و سپاهيان .